224. ALDIZKARIA - 2024ko azaroaren 5a

1. NAFARROAKO FORU KOMUNITATEA

1.7. BESTELAKOAK

105/2024 EBAZPENA, uztailaren 31koa, Energia, Enpresa I+G+b eta Ekintzailetzako zuzendari nagusiak emana, zeinaren bidez baimentzen baita handitzea El Quinto meategia ustiatzeko proiektua, Rafael Sur sektorean.

1.–Aurrekariak.

Industriaren, Energiaren eta Berrikuntzaren zuzendari nagusiaren abuztuaren 4ko 629/2014 Ebazpenaren bidez, baimena eman zitzaion Magnesitas Navarras SAri (MAGNA), gauzatu dezan "130 mailako ebakiko sakontze-lanak" izeneko proiektua. Aipatutako proiektua sartzen zen "El Quinto 2895" eta "El Quinto 2896 handitzea" izeneko ustiapen-emakiden barnean, Esteribarko udal-mugartean.

Gero, Industriaren, Energiaren eta Berrikuntzaren zuzendari nagusiaren maiatzaren 8ko 223/2015 Ebazpenaren bidez, baimena eman zitzaion MAGNA enpresari "130 mailako ebakiko sakontze-lanak" izeneko ustiategiaren proiektua aldatzeko, ekialdeko aldea zabalduz.

Azkenik, Industriaren, Energiaren eta Berrikuntzaren zuzendari nagusiaren irailaren 28ko 100/2018 Ebazpenaren bidez, baimena eman zitzaion MAGNAri handitu dezan "130 mailako ebakiko sakontze-lanak" izeneko proiektua, goiko bankuak atzeraeramanez.

2021ko azaroaren 4an, Magnesitas Navarras, SAk (MAGNA) baimena eskatu zuen honako hau gauzatzeko: "Magnesitako El Quinto meategia handitzeko proiektua, Rafael Sur sektorean (Eugui, Esteribar, Navarra)", 2021eko irailekoa. Aipatutako proiektua sartzen da "El Quinto 2895" izeneko ustiapen-emakidaren barnean, Esteribarko udal-mugartean. Meatzaritzako eskubideak errentan hartuak ditu enpresak.

Proiektua, funtsean, da aire zabaleko El Quinto ustiategia handitzea, Rafael Sur izeneko sektore berri batean. Oraingo ustiategiaren ipar-ekialdean mugan dago. Ustiatzeko metodoa izanen da aurrerantz eta goitik behera egitea, hegoaldetik iparralderako norabidean. Lanak abiatuko dira 5-10 metroko altuerako lan-bankuetatik. Kalkulatzen da bost urteko balio-bizitza izanen duela, eta kalkulu hori egiteko kontuan hartu dira erreserbak, beharrak eta ekoizpen erritmoa, oinarritzat harturik soilik Zubiriko fabrikari egiten diola ekarpena.

2.–Jendaurreko aldia eta kontsultak.

2022ko urtarrilaren 5ean argitaratu zen, Nafarroako Aldizkari Ofizialean, aipatutako eskaeraren jendaurreko aldiaren hasiera, aplikatuz abenduaren 9ko 21/2013 Legea (Ingurumen-ebaluazioari buruzkoa), eta ekainaren 12ko 975/2009 Errege Dekretua (hizpide dituena erauzketa-industrien hondakinak kudeatzea eta meategiko jarduerek ukitzen duten espazioa babestea eta leheneratzea).

Jendaurreko aldian, alegazioak jaso ziren honako hauen aldetik: Eugiko Kontzejua, Esteribarko Udala, SEO Birdlife, Aldude Mendia koordinadora eta Nuria Madotz Ekiza.

Orobat, Industria Antolamenduaren, Azpiegitura Energetikoen eta Meatzeen Zerbitzuak egin zituen abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 37. artikuluan eskatzen diren kontsultak (Ingurumen-ebaluazioari buruzko Legea), eta jaso zituen honako hauen txostenak: Lurralde Antolamenduko Zuzendaritza Nagusia, Ingurumen Eraginaren Atala eta Ebroko Konfederazio Hidrografikoa.

Ebazpen honen I. eranskinean jaso dira alegazio horiei emandako erantzuna.

Industria Antolamenduaren, Azpiegitura Energetikoen eta Meatzeen Zerbitzuak sustatzaileari igorri zizkion jasotako txostenak eta alegazioak, kontuan har zitzan. Hori dena, jarraikiz abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 38. artikuluari (Ingurumen-ebaluazioari buruzko Legea).

2022ko azaroaren 16an, Magnesitas Navarras SAk eskatu zuen ingurumen-inpaktuaren ebaluazio arrunta, eta ingurumenaren arloko organoari igorri zitzaion eskaera. Hori dena, jarraikiz abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 39. artikuluari (Ingurumen-ebaluazioari buruzko Legea).

3.–Ingurumen- inpaktuaren ebaluazioa.

Ingurumeneko zuzendari nagusiaren ekainaren 23ko 510E/2024 Ebazpenaren bidez, igorri zen proiektuaren ingurumen-inpaktuaren adierazpena. Hartan, ezartzen da sustatzaileak baldintza batzuk bete behar dituela, ebazpen honen II. eranskinaren arabera.

4.–Lurzoru urbanizaezinean jarduerak eta erabilerak egiteko baimena.

Lurralde eta Paisaia Zerbitzuko zuzendariaren apirilaren 17ko 142E/2022 Ebazpenaren bidez, baimena eman zen Magnesitas Navarra SAk sustatutako proiektuari.

Ikusi zen bazela akats bat Lurralde eta Paisaia Zerbitzuko zuzendariaren apirilaren 17ko 142E/2022 Ebazpenean. Hala, Lurralde eta Paisaia Zerbitzuko zuzendariaren maiatzaren 1eko 153E/2022 Ebazpenaren bidez, zuzendu zen apirilaren 17ko 142E/2022 Ebazpen hori (ebazpen horren bidez baimendu zen handitzea El Quinto ustiategiko erauzketa jarduera, Eugiko (Esteribar) 41. poligonoko 2 B lurzatian, Legua Acotada parajean).

5.–Ebazpen proposamena.

Aurkeztutako proiektuaren memorian ezartzen da leherketa motak izanen direla oraingo ustiategian (N130 proiektua eta Zona Alta handitzea) erabiltzen direnak bezalakoak, eta abiapuntutzat hartuko dira parametro geomekaniko berak, baina horiek egokituz sektore berriko ezaugarri geometrikoetara eta geologikoetara.

Gaur egun, horrelako leherketen proiektua baimendurik dago Industriaren, Energiaren eta Berrikuntzaren zuzendari nagusiaren uztailaren 24ko 398/2015 Ebazpenaren bidez. Nolanahi ere, proiektuak berariaz jaso behar du horrelako leherketak egokitzen direla aurreikusitako lanetara, baimentzen den handitzean. Hortaz, beharrezkoa da eguneraketa aurkeztea, lanei hasiera eman aurretik. Hartan bildu beharko da zer neurri hartu diren, bermatze aldera ustiategitik hurbil dauden eraikinen, jabetzen eta pertsonen segurtasuna eta osotasuna.

Espedientea izapidetu da jarraikiz Meatzaritzako Araubidearen Erregelamendu Orokorrari; zehazki, haren V. tituluari (erregelamendu hori onetsi zen abuztuaren 25eko 2857/1978 Errege Dekretuaren bidez).

Proiektua egokitzen zaio Meategietako Segurtasunari buruzko Oinarrizko Arauen Erregelamendu Orokorrari (onetsi zen apirilaren 2ko 863/1985 Errege Dekretuaren bidez) eta Jarraibide Tekniko Osagarrietan garatutakoari (VII. kapitulukoak, 1990eko apirilaren 16ko Aginduaren bidez onetsiak); hortaz, bidezkoa da Industria Antolamenduaren, Azpiegitura Energetikoen eta Meatzeen Zerbitzuak baimena ematea proiektua gauzatzeko, jarraikiz aipatutako erregelamenduaren 111. artikuluari.

Adierazitakoarekin bat, eta erabiliz ematen zaizkidan eskudantziak, hain zuzen ere martxoaren 11ko 11/2019 Foru Legearen 32. artikuluak ematen dizkidanak (foru lege horrek hizpide ditu Nafarroako Foru Komunitateko administrazioa eta foru sektore publiko instituzionala),

EBAZTEN DUT:

1. Magnesitas Navarras SAri baimena ematea, gauzatu dezan El Quinto meategi-ustiategiaren handitzea, Rafael Sur sektorean, Esteribarko udal-mugartean, honako baldintza hauekin:

a) Onetsitako proiektuaren arabera gauzatuko da ustiaketa, eta lanen urteko planen bidez garatuko da proiektu hori.

b) Proiektuaren edukiaren aldaketa funtsezkoak egiteko, beharrezkoa izanen da dagokion onespena.

c) Aurkeztu beharko da leherketa moten proiektuaren eguneraketa, berariaz egokituz baimendutako handitze-proiektura. Eguneraketa hori onetsita egon beharko da lanei hasiera eman aurretik. Hartan bildu beharko da zer neurri hartu diren, bermatze aldera ustiategitik hurbil dauden eraikinen, jabetzen eta pertsonen segurtasuna eta osotasuna.

2. Onestea enpresak aurkeztutako leheneratzeko plana, jarraikiz Ingurumeneko zuzendari nagusiaren ekainaren 23ko 510E/2024 Ebazpenean ezarritako baldintzei. Ebazpen horren bidez eman zen ingurumen-inpaktuaren adierazpena.

3. 2.070.551,52 euroko bermea ezartzea, El Quinto ustiategi guztirako, horrela bermatu dadin betetzen dela leheneratze plana, jasota dagoena Ingurumeneko zuzendari nagusiaren ekainaren 23ko 510E/2024 Ebazpenean, 3. puntuan. Honezkero gordailutu denez 2.011.605,14 euroko berme bat, 58.946,38 euro handitu beharko da. Berme horren gordailua egitea aldez aurreko baldintza izanen da lanei hasiera emateko. Bost urtean behin eguneratuko da berme hori, kontsumoko prezioen indizearen bilakaeraren arabera. Eguneratzen denean, kentzen ahalko da ordurako gauzatu den lehengoratzeari dagokion kopurua. Horretarako, agiri bidez frogatu beharko da.

4. Ebazpen hau eta eranskinak igortzea Industria Antolamenduaren, Azpiegitura Energetikoen eta Meatzeen Zerbitzuari, Biodibertsitatearen eta Arrantza Kudeaketaren Zerbitzuari, Ondare Historikoaren Zerbitzuari, eta Lurralde eta Paisaia Zerbitzuari, behar diren ondorioak izan ditzan.

5. Ebazpen hau eta eranskinak jakinaraztea Magnesitas Navarras SAri, Aldude Mendia koordinadorari, Nuria Madotz Ekizari eta Seo/Birdlife-ri, eta, orobat, ohartaraztea ebazpenak ez duela administrazio bidea amaitzen, eta haren kontra jar daitekeela gora jotzeko errekurtsoa, zuzenduko baitzaio Industriako eta Enpresen Trantsizio Ekologiko eta Digitalerako kontseilariari, jakinarazi eta biharamunetik hilabeteko epean. Hartan adierazi beharko da espediente zenbakia.

6. Ebazpen hau eta eranskinak jakinaraztea Esteribarko Udalari, Eugiko Kontzejuari eta Ebroko Konfederazio Hidrografikoari, eta ohartaraztea honen kontra jar daitekeela administrazioarekiko auzi-errekurtsoa, eskumena duen ordena jurisdikzionalari zuzendua, argitaratu eta biharamunetik hasita bi hilabeteko epean, galarazi gabe Nafarroako Gobernuan aldez aurreko errekerimendua egin ahal izatea, uztailaren 13ko 29/1998 Legearen 44. artikuluan ezarritako moduan eta epean (lege horrek arautzen du administrazioarekiko auzien jurisdikzioa).

7. Ebazpen hau Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratzea, jarraikiz abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 42. artikuluari (Ingurumen-ebaluazioari buruzko Legea).

Iruñean, 2024ko uztailaren 31n.–Industriaren, Energiaren eta S3 Proiektu Estrategikoen zuzendari nagusia, Uxue Itoiz Mariñelarena.

I. ERANSKINA.–INFORMAZIO PUBLIKOAREN TRAMITEAN JASOTAKO ALEGAZIOAK

Hasteko, bidezkoa da azaltzea ingurumenaren arloko organoak ingurumeneko alegazio guztiak baloratu dituela, espedientearen azterketa teknikoa egin denean. Balorazioa bukatu da Ingurumeneko zuzendari nagusiaren ekainaren 23ko 510E/2024 Ebazpenaren bidez, haren bidez eman baitzen ingurumen-inpaktuaren adierazpena.

1.–Eugiko Kontzejuaren alegazioak:

Lehenbiziko alegazioa:

Rafael Sur harrobi berritzat har dadila, eta ez El Quinto 2895 izeneko ustiapen-emakidaren handitzetzat.

Erantzuna:

Honako inguruabar hauengatik hartu da proiektua El Quinto izeneko ustiategiaren handitzetzat:

–Proiektatutako lanak sarturik daude egungo ustiapen-emakidaren barnean.

–El Quinto ustiategia zenbait hutsunek osatzen dute, 1,4 kilometroko tartean, eta Rafael Sur beste hutsune bat da, horien artean.

–Erabiliko dira gaur egun El Quinto ustiategiak dituen garraiorako azpiegitura guztiak: ustiategitik tratamendu-instalaziorako garraio-pistak, Axturreta sektoreko zerbitzu-bideak, eta N130 mailako iparraldeko eta hegoaldeko guneak elkarrekin lotzen dituzten zerbitzu-bermak.

–Hutsune berrirako sarbidea izanen da El Quintoko ustiategiko oraingo jarduera-eremua.

–Rafael Sur hutsunean sortzen diren arroka antzuak biltegiratuko dira oraingo meatze-hondakinen biltegietan eta aurreikusitako hutsuneetan (N130 eta Zona Alta). Hori dena, El Quinto ustiategiaren barnean, gordailu berririk sortu gabe.

–Leheneratze planak jarduketa-eremutzat hartzen du meatze-jarduerak hartutako eremu guztia.

–Oraingo tratamendu-instalazioan tratatuko da minerala (lehenbiziko mailako xehamakina, lehenbiziko mailako bahetzea, bigarren mailako ehotzea, hareak kargatzeko kalapatxak eta legarra ehotzeko instalazioak –ehotzea eta hirugarren mailako bahetzea–, aprobetxatu dadin mineral dentsitate txikia duen materiala).

–Instalazio lagungarriak izanen dira jada El Quinton badirenak.

Horregatik guztiagatik, proiektua hartzen da oraingo erauzketa-jardueraren handitzetzat, eta ez proiektu berritzat. Betiere, ingurumen-ebaluazioari dagokionez, ustiategia meategi berritzat hartzeak edo handitzetzat hartzeak ez du inporta, zeren ustiategiaren ingurumen-analisia berbera izan baita.

Bigarren alegazioa:

Ez dirudi jasangarria denik meatze-ustiategi berri bat irekitzea hain denbora gutxirako, kontuan izanik jada badirela baliabideak N-130n, eta etorkizunerako pentsatua dagoela Artesiagako proiektua.

Erantzuna:

Enpresak justifikatu bezala, Rafael Sur sektorerako zehaztutako lanek aukera emanen dute trantsizio bat egiteko, "zubi" bat egiteko, proiektu berria (Artesiaga) iritsi arte, eta, hala, bermatuko da enpresa bideragarria izatea Nafarroan, epe luzerako, eta, aldi berean, baliagarri jarriko ditu El Quinto meatzaritza eskubideko erreserbak.

Bosgarren alegazioa:

Eskatzen du "Konpentsazio neurriak" izeneko agirian sar dadila hormak sendotu daitezela Eugiko Munizioen Errege Fabrikako esparruan, horrela saihestu dadin leherketen inpaktuak suntsitzea murruak edo labeen eraikina. Halaber, ohartarazten da ustiatu beharreko tokitik hurbil dagoela Makurlegi izeneko zubia, eta kalte egiten ahal zaiola.

Erantzuna:

Enpresak aurkeztutako agirien eta kalkuluen arabera, ez da aurreikusi zubitik hurbilen eginen diren leherketek inola ere ukituko dutenik zubia. Orobat, ez da aurreikusten Errege Arma-olako egiturei kalte eginen zaienik.

Nolanahi ere, lanak hasi aurretik, enpresak aurkeztu beharko du, onets dadin, leherketa moten proiektuaren eguneraketa, berariaz egokituz baimendutako handitze-proiektura. Hartan bildu beharko da zer egokitze-neurri hartu diren, bermatze aldera ustiategitik hurbil dauden eraikinen, jabetzen eta pertsonen segurtasuna eta osotasuna.

Honako arau hauek ezartzen dute lehergaiak nola erabili: Meategietako Segurtasunari buruzko Oinarrizko Arauen Erregelamendu Orokorra, dagokion jarraibide tekniko osagarria (ITC), zehazten duena leherketetarako segurtasuna jendea bizi den tokietan (ITC 10-03-01, 5.6 apartatua), eta, bibrazioei dagokienez, UNE 22.381.93 araua.

Arau horietan ezarritakora egokituko dira leherketak.

Seigarren alegazioa:

Eskatzen du agirietara erants dadila ingurumen-inpaktu berariazko bat, ikusteko nola eraginen dion ustiategi berriak Eugiko Munizioen Errege Fabrikako esparruari, eta, horrekin batera, erants daitezela ondare historikoan eskumena duen agintaritzaren txostenak; izan ere, interes kulturaleko ondasuna da barrutia, monumentua eta aztarnategi arkeologikoa den aldetik.

Erantzuna:

2021eko urriaren 25ean, txosten bat eman zuen Erregistroaren, Ondasun Higigarrien eta Arkeologiaren Atalak, barnean dela XI. eranskineko ("Ondarea") ingurumen-inpaktuaren azterketa, enpresak aurkeztutakoa.

Zazpigarren alegazioa:

Pistak eta bide-adarrak eraikitzeak dakar meatze-ustiategiaren inpakturik handienetakoa. Beraz, komeniko litzateke azpiegitura horiek murriztea, bi pistetako bat ezabatuz.

Erantzuna:

Enpresak aztertutako alternatibetatik, aukeratu da El Quintoko oraingo bideen bidez iristea ustiategira. Horretarako, beharrezkoa izanen da honako hauek sortzea ebakiko mendebaldeko gunean:

–Goiko aldeko pista bat, Rafael Sur-eko lur-erauzketakoa (hegoaldean), lotu dadin El Quintoko ustiategiko oraingo pistarekin, arroka antzuak eramateko Labaxarrera eta Zona Altako hutsunera.

–Beheko aldeko pista bat, Rafael Sur-eko ekoizpenekoa (iparraldean), lotu dadin El Quintoko ustiategiko oraingo pistarekin, minerala eramateko oraingo ustiaketa instalaziora, eta arroka antzua, N130eko hutsunera.

NA-138 errepidea ustiategiarekin lotzen bada, pista bakar baten bidez lotuko da. Koten arteko aldearengatik (850eko kotatik 705eko kotara), 145 metroko desnibela baitago, eta bete behar denez ITC 07.1.03 jarraibidea ("Lanen garapena"), Meategietako Segurtasunaren Oinarrizko Arauei buruzko Erregelamendu Orokorrekoa, zeinak eskatzen baitu luzetarako maldak ez daitezela izan %10ekoak baino handiagoak, gutxienez 1.450 metroko bide bat beharko litzateke, eta horrek hartuko luke pistak dauden azalera ia guztia.

Proiektuan proposatutako bi pistak eginez, lurzoruaren okupazioa asko murriztuko da, eta, hala, lur naturaleko azalera handiagoa utziko da ukitu gabe, alderatuz beste alternatibarekin, hots, lotura NA-138 errepidetik lotzearekin.

Zortzigarren alegazioa:

Proposatzen da proiektua etengabe behatzea, gainbegira daitezen ustiategi berriaren inpaktua prebenitzeko edo zuzentzeko neurriak.

Erantzuna:

Ingurumen-inpaktuaren azterketaren 10. kapituluan ("Ingurumena zaintzeko plana") garatzen da ingurumena zaintzeko programa. Halaber, ingurumen-inpaktuaren azterketaren 5. apartatuan jasotzen dira ingurumen-organoak ezarritako neurri batzuk.

Bestalde, enpresak urtero aurkeztu beharko ditu segurtasunari eta osasunari buruzko agiriak, Industria Antolamenduaren, Azpiegitura Energetikoen eta Meatzeen Zerbitzuan.

Bederatzigarren alegazioa:

Aire zabaleko ustiaketaren ordez, alternatiba bat proposatzen da: Minerala meazuloen bidez ateratzeko sistema.

Erantzuna:

Ez da bideragarria minerala meazuloen bidez ateratzea, mineral-hobiaren ezaugarriengatik eta behar den mineralaren kalitatea segurtatu beharrarengatik.

Ingurumen-inpaktuaren azterketaren 2.5 apartatuan (Ustiatzeko metodoaren ordezko alternatibak: lurpeko meatzaritza, kanpoaldekoaren ordez), enpresak justifikatzen du zergatik ez den bideragarria metodo hori, gaur egungo ezagutzengatik eta teknikengatik:

–Magnesita erauzteko lurpeko ustiategiak, erreferentzia izan litezkeenak, ezin dira aplikatu kasu honetan, zeren baliatzen dituzten aztarnategien ezaugarriak eta mineralizazioaren kokaera guztiz desberdinak baitira Rafael Sur sektorekoekin alderatuta.

–Ezaugarri geologikoek (geometria, kokaera eta mineralaren kalitateen aldakortasuna) berekin dakarte diluzioa, lurpeko metodoa aplikatzeagatik, eta ezinezko bihurtzen da mineralaren kalitatea segurtatzea, fabrikako ekoizpenerako behar diren zehaztapenen barnean.

–Proiektuaren eremuan, azalera piezometrikoa topografiari loturik dago; hortaz, beharrezkoa litzateke oso sakonera handira jaistea, segurtasun baldintza ezin hobeekin jarduteko.

–Mineralaren kokapena azalekoa da; hortaz, ez litzateke mendigunerik izanen lurpean egin beharreko egiturak babesteko.

2.–Esteribarko Udalaren alegazioak.

Laugarren alegazioa:

Eugiko Errege Arma-olari eragitea aireko uhinengatik eta bibrazioengatik.

Erantzuna:

Bidezkoa da Eugiko Kontzejuak egindako bosgarren alegazioari erantzun bezala erantzutea.

3.–SEO/BirdLife-ren alegazioak.

Laugarren alegazioa:

Mugaz gaindiko kontsultarik egin ez izana.

Erantzuna:

Baztertu da Rafael Sur-en handitzeak eragin nabarmenik izan dezakeenik, ingurumenean, Europar Batasuneko beste estatu batean. Nolanahi ere, 2023ko ekainaren 21ean, ingurumen-organoak kontsulta egin zion Akitania Berriko (Frantzia) Pirinio Atlantikoetako Departamenduari. Ez zen erantzunik jaso.

II. ERANSKINA.–510E/2024 EBAZPENA, ekainaren 23koa, Ingurumeneko zuzendari nagusiak emana, zeinaren bidez ingurumen-inpaktuaren adierazpena egiten baita Rafael Sur sektoreko El Quinto magnesita-meatzea zabaltzeko proiektuari buruz. Magnesitas Navarras SA (MAGNA) da sustatzailea. 2024ko 148. Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratu zen, uztailaren 19koan

https://bon.navarra.es/eu/iragarkia/-/texto/2024/148/33

Iragarkiaren kodea: F2414919