Iragarkia
37. ALDIZKARIA - 2025eko otsailaren 24a
1. NAFARROAKO FORU KOMUNITATEA
1.5. ESTATUTUAK ETA LAN HITZARMEN KOLEKTIBOAK
9C/2025 EBAZPENA, urtarrilaren 14koa, Ekonomia Sozialeko eta Laneko zuzendari nagusiak emana, Nafarroako gozoki, opil eta pastel prestaleku eta fabriken hitzarmen kolektiboa erregistratu, gordailatu eta Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratzea erabakitzen duena.
Ikusita Nafarroako gozoki, opil eta pastel prestaleku eta fabrikek aurkeztutako hitzarmen kolektibo sektorialaren testua (kodea: 31002705011981), erregistro honetan sartu baitzen 2024ko abenduaren 24an, 2024ko abenduaren 18an enpresaren eta sindikatuen ordezkaritzek sinatu ondoren.
2025eko urtarrilaren 2an zuzenketa errekerimendua eginda, eta 2025eko urtarrilaren 13an zuzenduta.
Langileen Estatutuaren Legearen testu bategina onesten duen urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 90. artikuluaren 2. eta 3. apartatuetan eta Hitzarmen kolektiboak, lan-akordio kolektiboak eta berdintasun-planak erregistratu eta gordailutzeari buruzko maiatzaren 28ko 713/2010 Errege Dekretuan ezarritakoarekin bat etorriz.
Nafarroako Foru Komunitateko Administrazioari eta foru-sektore publiko instituzionalari buruzko martxoaren 11ko 11/2019 Foru Legearen 32. artikuluak ematen dizkidan eskudantziak eta Eskubide Sozialetako, Ekonomia Sozialeko eta Enpleguko Departamentuaren egitura organikoa ezartzen duen azaroaren 15eko 251/2023 Foru Dekretuak ematen dizkidan eskudantziak erabiliz,
EBAZTEN DUT:
Lehenengoa.–Nafarroako Hitzarmen Kolektiboen, Lan Akordio Kolektiboen eta Berdintasun Planen Erregistroan inskribatzea Nafarroako gozoki, opil eta pastel prestaleku eta fabrikek aurkeztutako hitzarmen kolektibo sektoriala (kode zenbakia: 31002705011981).
Bigarrena.–Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitara dadila xedatzea, orok jakin dezaten.
Hirugarrena.–Ebazpen hau eskatzaileari jakinaraztea, eta ohartaraztea ebazpenak ez diola bukaera ematen administrazio bideari, eta, honen aurka, gora jotzeko errekurtsoa aurkezten ahal diola Eskubide Sozialetako, Ekonomia Sozialeko eta Enpleguko kontseilariari, hilabeteko epean, ebazpena jakinarazi eta hurrengo egunetik aurrera.
Iruñean, 2025eko urtarrilaren 14an.–Ekonomia Sozialeko eta Laneko zuzendari nagusia, Iñaki Mendióroz Casallo.
NAFARROAKO GOZOKI, OPIL ETA PASTEL PRESTALEKU ETA FABRIKEN HITZARMEN KOLEKTIBOA
ATARIKO KAPITULUA.–ALDERDIAK ZEHAZTEA.
Honako hauek hitzartu dute hitzarmen kolektibo hau: batetik, Pastelgintza, Izozkigintza eta Bonboigintzako Nafarroako Enpresaburu Artisauen Elkarteak (ANEP) izendatutako ordezkariek, alderdi ekonomikoaren aldetik, eta, bestetik, ELA eta UGT sindikatuek, alderdi sozialaren aldetik.
Arau orokorrak
1. artikulua. Lurralde eremua.
Hitzarmen kolektibo hau Nafarroako Foru Komunitate osoan aplikatuko da.
2. artikulua. Eremu funtzionala.
Hitzarmen kolektibo honek lan harremanak arautzen ditu, eta lan jarduera hauetan aplikatuko da:
Pastel, gozoki eta opilen prestaleku eta fabrikak, horietatik ondorioztatzen diren handizkako zein txikizkako merkataritza jarduerak barne.
3. artikulua. Eremu pertsonala.
Hitzarmen honek aurretik aipatu enpresetan lan egiten duten langile finko zein behin-behineko langile guztiei eraginen die, salbu eta indarreko Langileen Estatutuaren testu bateginaren lehenengo artikuluaren hiru c) apartatuan sartzen ez diren eta araudi horren 2. artikuluan ezartzen diren goi zuzendaritzako langileei.
4. artikulua. Denbora eremua.
Hitzarmen kolektibo honetan xedatutakoak indarra hartuko du Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratzen den egunean, eta atzerako eragina izanen du, ondorio ekonomikoak 2024ko urtarrilaren 1etik sortuko baititu.
5. artikulua. Indarraldia.
Hitzarmen honek indarra izanen du 2024ko urtarrilaren 1etik 2026ko abenduaren 31ra.
6. artikulua. Salaketa.
Hitzarmen hau automatikoki salatuko da iraungitzen den unean, hau da, 2026ko abenduaren 31n.
Hitzarmena salaturik, negoziazio batzordeak gehienez hiru hilabeteko epea izanen du negoziazio prozesua hasteko. Horretarako, negoziazio batzordea eratuko da.
Langileen Estatutuaren 86.3 artikuluan aurreikusitako ondorioetarako, hitzarmenaren indarraldia bukatutakoan, bete-betean jarraituko du indarrean, alderdiek hitzarmen kolektibo berria espres adosten duten arte.
7. artikulua. Aplikatu beharreko araudia.
Hitzarmen honetan ezarri ez den guztirako, indarreko lege xedapenetan (batez ere, Pastelgintzako Esparru Akordioan, Langileen Estatutuan eta geroko xedapen osagarrietan) xedatutakoari jarraituko zaio.
8. artikulua. Baldintza onuragarriagoak.
Enpresetan gaur egun ezarrita dauden eta oro har hitzarmenekoak baino baldintza onuragarriagoak dakartzaten itunei, klausulei edo egoerei eutsiko zaie, horiek dituzten langileentzat.
9. artikulua. Konpentsazioa eta xurgapena.
Hitzarmen honetan itundutako ordainsari guztiak konpentsagarriak eta xurgagarriak dira, oro har, etorkizuneko edozein erregelamendu xedapenen bidez, urteko 35.000 euroko edo hortik beherako soldatetan izan ezik; kasu horietan, ez da xurgapenik ez konpentsaziorik izanen, eta soldata horiei aplikatuko zaizkie hitzarmen honetan aplikazio urte bakoitzerako adostutako soldata igoerak.
Konpentsazioak kalkulatzeko, hitzarmen honetatik ondorioztatzen den urteko ordainsari osoa eta lanbide kategoria bakoitzari dagokion legezkoa erkatuko dira. Hitzarmenekoa oro har legezko kalkuluaren berdina edo hortik gorakoa denean baino ez da ordainduko.
10. artikulua. Lan baldintzak ez aplikatzeko klausula.
1. Kontzeptua.
Sektore honetara enplegu egonkortasun handiagoa ekarriko duen esparru bat ezartzeko, beharrezkotzat jotzen da horren aldeko neurriak aplikatzea erraztuko duten mekanismoak ezartzea, betiere prebentzio modura eta egoera honi loturik, izan ere, horretarako, aldi baterako bakarrik, zenbait lan baldintzatan ez da hitzarmena benetan aplikatuko.
Neurri horien helburua izanen da hitzarmena benetann ez aplikatzea aldi baterako, betiere legezko eta hitzarmenezko esparruaren barnean.
Nolanahi ere, itundutako baldintza berriek ez dute hitzarmenarekiko lotura hausten gainerakoetan, eta beste klausula guztietan aplikatu beharko da.
2. Ukitutako arloak.
Ondorio horretarako aldi baterako aplikazio ezak edo etenak ez ditu ukituko ondoan aipatzen diren arloak, zeinak aplikatu beharreko enpresaz gaindiko hitzarmen kolektiboan ezarri baitira, betiere galarazi gabe Langileen Estatutuaren 41. artikuluan ezarritakoa:
a) Lanaldia.
b) Ordutegia eta lan denboraren banaketa.
c) Txandakako lan araubidea.
d) Lan sistema eta errendimendua.
e) Ordainketa-sistema eta soldataren zenbatekoa.
f) Funtzioak, Langileen Estatutuaren 39. artikuluan mugigarritasun funtzionalerako aurreikusten diren mugak gainditzen dituztenean.
g) Gizarte Segurantzaren babes-ekintzan borondatez egindako hobekuntzak.
3. Arrazoiak.
Arrazoi ekonomiko, tekniko, antolaketako edo produkziokoak izan behar dira lan baldintzak ez aplikatzeko artikulu honetan ezarritako baldintzetan.
Arrazoi ekonomikoak daudela ulertuko da enpresaren diru sarreren maila etengabe jaisten denean edo enpresaren egoera eta aukera ekonomikoek eta, horren ondorioz, enpleguari eusteko aukerek eragin negatiboa jasaten dutenean; arrazoi horiek daudela ulertuko da egoera ekonomiko negatiboa ondorioztatzen denean enpresaren emaitzetatik, adibidez egungo edo aurreikusitako galerak badaude edo diru sarrera arrunten edo salmenten maila etengabe jaisten bada. Edonola ere, jaitsiera hori etengabekoa dela ulertuko da ondoz ondoko bi hiruhilekotan, hiruhileko bakoitzean, diru sarrera arrunten edo salmenten maila aurreko urteko hiruhileko berarena baino baxuagoa bada. Hartara, ulertuko da arrazoi objektibo bat dagoela ez aplikatzeko.
Arrazoi teknikoak daudela ulertuko da produkzio baliabide edo tresnetan, besteak beste, aldaketak daudenean; antolaketako arrazoiak, berriz, langileen lan sistemetan edo produkzioa antolatzeko moduan, besteak beste, aldaketak daudenean; eta produkzioko arrazoiak, azkenik, enpresak merkaturatu nahi dituen produktu edo zerbitzuen eskarian, besteak beste, aldaketak daudenean.
4. Prozedura.
4.1. "Arrazoiak" izeneko 3. puntuan lan baldintzak ez aplikatzeko aurreikusitako arrazoi bat duten enpresetan, langileen ordezkariei emanen zaie lan baldintzak ez aplikatzeko nahiaren berri.
Langileek ordezkaritzarik ez badute enpresan, langileek aukera izanen dute nahi duten batzordeari esleitzeko ordezkaritza, hitzarmena negoziatzeko. Betiere, Langileen Estatutuaren 41.4 artikuluan xedatutakoaren arabera izendatuko da batzorde hori, hartan ezarritako ordenan eta baldintzetan.
Bi kasuetan prozeduraren hasiera komunikatuko zaio hitzarmenaren batzorde parekideari.
4.2. Enpresaren komunikaziotik aurrera hasiko da prozedura, eta kontsultaldi bat hasiko da, langileen ordezkariekin edo izendatutako batzordearekin edo atal sindikalekin, horiek hala adosten dutenean, baldin eta enpresa batzordeko kideen gehiengoa badute, edo langileen ordezkarien arteko gehiengoa.
Kontsultaldia gehienez 15 egunekoa izanen da, eta, hartan, enpresak erabaki hori hartzeko arrazoiei buruz hitz eginen da. Enpresak, aurreko paragrafoan aipatutako komunikazioarekin batera, eskaera babesten eta justifikatzen duen dokumentazioa eman beharko du. Azalpen gisa honako hau adierazten da, nahiz eta bestelakoa ere izaten ahal den: Azalpen memoria, Merkataritza Erregistroan aurkeztutako eta/edo ikuskatutako kontuak, egoeraren balantzea eta emaitzen kontua eta aurreikusitako urteko kontuen aurrerapena, edo, dokumentazio hori ez bada, antzekoa, enpresaren inguruabar zehatzen arabera egokitutakoa.
Enpresak frogatu beharko du alegatutako arrazoiak arrazoizkoak eta proportzionalak direla eta enpresaren egoera hobetzen eta enpleguari eusten laguntzen dutela.
Noiznahi ere, alderdiek erabakitzen ahal dute lan gatazken konponketa autonomorako prozedurak (Nafarroako Lan Auzitegiaren erregelamenduan araututakoak) erabiltzea kontsultaldiaren ordez. Ordezpen hori egiteko, alderdien idatzizko eta berariazko akordioa behar da: enpresako zuzendaritza eta langileen ordezkariak. Bertan kontsultaldia ordezteko alderdien asmo argi eta berariazkoa agertu beharko da, bai eta bitartekotza edo arbitraje prozedurari lotzeko berariazko erabakia ere, borondatezkoa izan behar dena.
4.3. Kontsultaldia akordioa lortuta bukatzen bada, ulertuko da lehenago aipatutako arrazoietako bat badela. Akordio hori iruzurra, doloa, hertsapena edo eskubide abusua izateagatik bakarrik aurkaratzen ahalko da lan arloko jurisdikzioan.
Akordio hori hitzarmenaren batzorde parekideari jakinarazi beharko zaio.
Hitzarmena ez aplikatzeko akordioak zehatz azaldu beharko ditu enpresan aplikatzekoak diren lan baldintza berriak eta haien iraupena. Azken hau ez da luzatzen ahalko enpresan hitzarmen berri bat aplikatzekoa den unetik aurrera.
Lan baldintzak ez aplikatzeko akordioak ez du berekin ekarriko genero arrazoiengatiko bazterketa desagerrarazteko betebeharrak ez betetzea, hitzarmenean ezarritakoak, edo, halakorik bada, enpresan aplikatzekoa den berdintasun planean aurreikusitakoak.
4.4. Kontsultaldian adostasunik ez bada eta behin kontsultaldia bukaturik, edo, kontsultaldiaren ordez Nafarroako Lan Auzitegiaren aurrean bitartekotza izapide bat erabiltzen bada eta alderdiek akordiorik erdiesten ez badute, edozein alderdik jartzen ahal du desadostasuna hitzarmenaren batzorde parekidearen menpe, eta, horretarako, eskaerarekin batera, kontsultaldian aurkeztutako dokumentazio guztia aurkeztuko da, baita alderdiek egin ahal izan dituzten alegazioak jasotzen dituzten aktak ere.
Hitzarmenaren batzorde parekideak, aurkeztutako dokumentuak azterturik, adierazi beharko du ea enpresa eskatzailean lan baldintzak ez aplikatzeko aurreikusitako arrazoi bat edo batzuk dauden.
Hitzarmenaren batzorde parekideak 20 eguneko epea (desadostasuna planteatu zenetik kontatzen hasita) izanen du ebazteko lan baldintzak ez aplikatzeko eskaerari buruz. Akordioa hartzeko, ordezkaritza bakoitzaren –enpresaburuena eta langileena– gehiengoa beharrezkoa da.
Hala badagokio, batzordeak zehatz-mehatz ezarriko ditu lan baldintzak ez aplikatzeak ukitzen dituen gaiak. Ondorio horretarako, lan baldintzak ez aplikatzeko ezarritako gehieneko epea kontuan hartu beharko du, bai eta arestian aipatutako betebeharrak (genero arrazoiengatiko bazterketa desagerrarazteko betebeharrak edo, halakorik bada, enpresan aplikatzekoa den berdintasun planean aurreikusitakoak) ez betetzeko ezintasuna ere.
Batzordearen esku hartzea eskatu ez bada edo hark akordiorik lortu ez badu, alderdiek beren desadostasunak moldatzen ahalko dituzte Nafarroako Lan Auzitegiaren erregelamenduan ezarritako arbitraje prozedurara edo Hitzarmen Kolektiboen Aholku Batzorde Nazionalera joz.
Bi kasuetan ere, arbitraje prozedurari lotzea borondatezkoa da eta, horregatik, beharrezkoa da bi alderdiek horren menpe jartzeko erabakia hartzea.
4.5. Aurreko paragrafoetan aipatzen diren prozeduren emaitza baldin bada lan baldintzak ez aplikatzea, horren berri eman beharko zaie lan arloko agintaritzari eta batzorde parekideari, haren gordailua egin dezaten, besterik ez.
Kontratazioa
11. artikulua. Prestakuntzarako kontratuak.
Prestakuntzarako kontratuei dagokienez, Langileen Estatutuaren 11. artikuluari jarraituko zaio.
Ikas-ekinezko prestakuntzarako eta ikaskuntzarako kontratuei honako baldintza hauek aplikatuko zaizkie:
1. 16 urtetik gorako eta 25 urtetik beherako langileekin egiten ahalko dira.
2. Ez da kontratu mota hori erabiltzen ahalko peoien eta garbitzaileen kategorietan prestakuntzarako kontratuak egiteko.
3. Alde negoziatzaileek adostu dute legeak kontratua bi urtera arte luzatzeko ematen dien aukera onartzea.
Kontratazio mota honetan ordainsaria hau izanen da: lehenengo urteko prestakuntzarako kontratuetarako, kategoriako soldaten %75, eta bigarren urtekoetarako, soldata horren %85. Dena den, Langileen Estatutuan prestakuntza jardueren iraupenari buruz xedatzen dena bete beharko da.
Halaber, prestakuntzarako kontratua duten langileek urtero aparteko bi haborokin eta mozkinetan partea izateko haborokin bat jasotzeko eskubidea izanen dute. Haborokin horiek hileko soldata adinakoak izanen dira.
12. artikulua. Langile gazteak.
Gutxieneko adina. Lan egiteko gutxienez 16 urteko adina beharko da, Lanaren Nazioarteko Erakundearen (LANE) horri buruzko ebazpena betetzearren.
Plusak: langile gazteak (ikastuna ez dena) bere soldataren araberako plusak jasoko ditu, beste edozein langileren zenbatekoan eta kalitatean.
Aparteko orduak: 18 urte bete arte debekaturik egonen dira. Adin horretatik aurrera, indarreko araudiari jarraituz egiten ahalko dira.
13. artikulua. Lan kontratuak.
13.1. Errelebo kontratua: Langileen Estatutuari buruzko Legearen testu bategina onesten duen 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 12.7. artikuluan xedatutakoari jarraituko zaio.
Enpresek, interesdunek eskatuta, errelebo kontratuan aritzeko behar diren baldintzak betetzen dituzten pertsonen eskaerak izapidetuko dituzte; erretiro partziala hartzen duen pertsonaren eta enpresaren artean lan egutegi bat adostuko da, eta onartuko dira lan denbora lanaldi osoetan metatzeko eskaerak, horrek ekarri gabe erretiro osoa hartu bitarte egiteko dauden lanaldi guztiak jarraian egin behar izatea.
13.2. Enpresek kontratazio plan eta moten berri emanen diete langileen ordezkariei, betiere kontratazio motak behar bezala zehaztuta badaude.
13.3. Enpresek lan kontratazioaren berri emanen diete EINeko Probintzia Batzordeetako sindikatuei zehatz-mehatz legez ezarri bezala, bereziki langileek ordezkari sindikalik ez daukatenean.
13.4. Ekoizpenaren gorabeherengatik iraupen mugatuko kontratuak formalizatzen ahalko dituzte enpresek, eta gehienez ere 9 hilabeteko iraupena izanen dute.
13.5. Enpresek SEPEren eredu ofizialean formalizatuko dituzte lanaldi partzialeko kontratuak, eta egunean, astean, hilean edo urtean egin beharreko orduak jasoko dituzte. Egindako ordu guztiengatik kotizatuko da. Hasierako kontratuan, itundutako urteko lanaldia eta lanaldi horrek hitzarmeneko lanaldiaren gainean duen ehunekoa bilduko dira.
14. artikulua. Lanbide kategoria berriak.
Nafarroako gozoki, opil eta pastel prestaleku eta fabriken hitzarmen kolektibo honetan, lanbide kategoria hau sartzen da:
i) Saltzailea. Betebeharren eta funtzioen artean, besteak beste, jendeari kontsumizioak zerbitzatzea izanen du.
Saltzailearen kategoria laguntzailearen kategoriaren parekoa da soldatari dagokionez.
Kategoria horretarako hitzarmen honetan itundutako baldintzak ez zaizkie aplikatuko gaur egun beste hitzarmen bati lotutako saltzaileak dauzkaten enpresei.
18 urtetik gorako saltzaileen kategoriarako hitzarmen honetan ezarritako soldataren harira, egoera onuragarriagoak errespetatuko dira, horrelakorik baldin badago.
ii) 3. mailako ofiziala. Kategoria honetan sartuko dira 2. eta 1. mailako ofizialei pastelgintzako berezko lanetan laguntzeaz gain, kualifikazio txikiko gozogileen berezko lanak egiten dituztenak eta makina sinpleak behar bezala erabiltzen dituztenak.
Mailaz igotzea
15. artikulua. Erdi mailako kargudunak eta profesional teknikoak.
15.1. Etengabeko prestakuntzarako eta lanbide jarduerarako eskubidea: 100 langile baino gehiago dauzkaten enpresetan aldi ordainduak ituntzen ahalko dira kapitulu honetarako.
15.2. Enpresek irizpide objektiboei jarraitu beharko diete erdi mailako koadroen igoera prozesuan.
15.3. Aitortua duen lanbide kategoriatik gorako kategoriari dagozkion funtzioak urtebetean sei hilabete baino gehiago eta bi urtean zortzi hilabete baino gehiago betetzen dituen langileak igoera eskatzen ahalko du enpresako zuzendaritzaren aurrean, edo bestela, berak bete dituen funtzioei dagokien lanpostu hutsa betetzea, galarazi gabe bidezko soldata aldea erreklamatzea, enpresari aplika dakizkiokeen igoera arloko arauen arabera.
Enpresak uko egiten badio, enpresa batzordeak edo langileen ordezkariek txostena egin ondoren, langileak zilegi du jurisdikzio eskudunean erreklamatzea.
15.4. Lan arloan indarra duen legeria gainerako langileei bezala aplikatuko zaie koadroei, haien enpleguaren egonkortasuna funtsean ziurtatzeko.
Langileak lagatzeko kontratuak
16. artikulua. Aldi baterako laneko enpresak.
Aldi Baterako Laneko Enpresei buruzko 14/1994 Legeak eta lege hori garatzen duen 417/2015 Errege Dekretuak indarra hartzearen ondorioz, beharrezkoa da enpresa horien bidezko zerbitzuetarako gutxieneko arauak adostea. Hona hemen arau horietako batzuk:
1. Langileak lagatzeko kontratua idatziz gauzatuko da beti.
2. Enpresa erabiltzaileak langileak lagatzeko kontratu bakoitzaren eta hori erabiltzeko arrazoiaren berri eman beharko die langileen ordezkariei, aipatu kontratuak gauzatu eta hurrengo 7 eguneko epean.
3. Ez da langileak lagatzeko kontraturik gauzatzen ahalko kasu hauetan:
–Greban dauden langileak ordezteko.
–Segurtasunerako edo osasunerako, erregelamenduz ezarri bezala, bereziki arriskutsuak diren jardueretan edo lanetan aritzeko.
–Langileak beste ABLE bati uzteko.
4. Enpresa erabiltzaileek ABLEen erabilerari buruzko aurreikuspenen berri emanen diete ordezkari sindikalei hilabete lehenago, gutxienez. ABLEetako langileen zerbitzuen inguruan sortzen den dokumentazioa ere ordezkari sindikalen eskura jarriko dute.
Langileak lagatzeko kontratua duten langileen lan eta enpleguaren funtsezko baldintzei dagokionez, 14/1994 Legearen 11. artikuluak xedatutako bete beharko da, honako gai hauetan: ordainsariak, lanaldiaren iraupena, aparteko orduak, gaueko lana, oporrak eta jaiegunak.
17. artikulua. Zerbitzuen kontratak eta azpikontratak.
Hitzarmen honen sektoreko enpresetarako zerbitzuak, kontrata edo azpikontrata araubidean, egiten dituzten enpresek pagatzen dituzten soldatak ez dira izaten ahal txikiagoak enpresa kontratista edo azpikontratistaren sektoreari dagokion hitzarmen kolektibo sektorialean lanbide kategoria edo talde bakoitzerako ezartzen direnak baino.
Ordainsariak
18. artikulua. Ordainsariak.
Hitzarmen honen eraginpeko langileek, salbu eta beren enpresekin prestakuntzarako kontratuen bitartez lotutakoek, I. eranskinean ageri diren ordainsariak jasoko dituzte, alegia, eranskin horretan lanbide kategoria bakoitzerako ezarritako oinarrizko soldata egun naturaleko. Eranskin horretan antzinatasuna kalkulatzeko oinarrien taula ere badago.
–2024ko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra bitartean altan egon diren pertsonek %3,35eko igoera jasoko dute hitzarmeneko soldatetan, 2023ko taulen aldean. Hau da, 2023ko KPIa gehi %0,25.
–2025eko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra bitarteko aldirako, 2024ko abenduaren 31n indarrean dauden soldata taulak 2024ko KPIa gehi %0,5 igoko dira.
–2026ko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra bitarteko aldirako, 2025eko abenduaren 31n indarrean dauden soldata taulak 2025eko KPIa gehi %0,5 igoko dira.
–Urteko %1,5eko soldata igoera bermatuko da. Aurreko urteetako igoera formulak aplikatuta, igoeraren azken emaitza %4,5 baino txikiagoa bada aldi osoan, %4,5 horrekiko aldea 2027ko taulei aplikatuko zaie, eta, beraz, ez da atzerapenik sortuko.
Soldatakoak.
19. artikulua. Erregelamenduzko haborokinak.
Hitzarmen honen eraginpeko langileek aparteko bi haborokin (hilabeteko oinarrizko soldata gehi antzinatasuna) jasotzeko eskubidea izanen dute; lehenbizikoa uztailaren 6a baino lehen ordainduko da eta bigarrena abenduaren 25ean.
Langileek dituzten egoera onuragarriagoak errespetatuko dira.
20. artikulua. Mozkinetan parte hartzea.
Mozkinetan partea izan dezaten, enpresak haborokin bat ordainduko die langileei: hogeita hamar eguneko oinarrizko soldata gehi antzinatasuna eta langile bakoitzari dagozkion gainerakoak. Haborokin hori bi zatitan ordaintzen ahalko da: lehen zatia martxoan eta bigarrena irailean, biak hilaren 15a baino lehen.
Urtean zehar lanpostua eskuratu edo lanpostua utzi duten langileek, kanpainako langileek, behin-behinekoek eta bitartekoek ere jasoko dute haborokin hori, lan egindako denboraren arabera.
21. artikulua. Antzinatasuna.
Hitzarmen honen eraginpeko enpresetan lan egiten duten langileek antzinatasuna dela-eta 10 hirurteko jasoko dituzte. Antzinatasuna kalkulatzeko oinarriaren %6 kobratuko dute hirurteko bakoitzeko. Ikastun gisa edo administrazioko langilegai gisa ematen den denbora ere aintzat hartuko da horretarako.
I. eranskinean antzinatasuna kalkulatzeko oinarri gisa erabiltzen den taula ageri da.
22. artikulua. Gaueko lanaren plusa.
Gaueko ordutzat hartzen diren orduek, hau da, 22:00ak eta 06:00ak artean lan egindakoek, igoera izanen dute, baldin eta enpresak eskatuta egiten badira. Indarraldiko urte bakoitzerako finkatutako zenbatekoa soldata taulen ehuneko berdinetan igoko da. 2024. urterako, zenbatekoa honako hau izanen da:
2024. URTEA |
2,86 euro |
23. artikulua. Jarduera nekagarri eta osasungaitzak.
Etengabe jarduera nekagarri eta osasungaitzak egiten dituzten langileek oinarrizko soldataren %25 jasoko dute beren ordainsari arruntaz gainera.
Osagarri hori erdira murriztuko da, baldin aipatu jarduerak lanaldiko hirurogei minututik gorako denbora tartean egiten badira, baina lanaldi erdia baino gehiago hartu gabe.
Ondorio horretarako, jarduera nekagarritzat joko dira hotz ganberetan zero azpiko 10 gradu zentigradutik beherako tenperaturetan edo lokaletan 40 gradu zentigradutik gorako tenperaturetan egin ohi direnak.
Era berean, jarduera osasungaitzak izanen dira langileen osasunean asaldurak sortzen ahal dituzten hauts edo gasak darizkien materia, elementu edo lekuetan egin ohi direnak, enpresak ezaugarri hori ezabatzen duten babes baliabide egokiak aplikatzen ez dituen bitartean.
Soldataz kanpokoak.
24. artikulua. Laneko jantziak.
Oro har, hitzarmen honi loturiko enpresek jakak, prakak, mantalak, kofiak edo txanoak, lan jantziak edo lohihartzekoak eta oihalak emanen dizkiete beren lanarengatik horiek behar dituzten langileei derrigorrez eta doan. Eta oro har, behar den beste edozein jantzi emanen diete. Halaber, enpresak berokiak, arropa egokia eta oinetako iragazgaitzak eman beharko dizkie hotz ganberetan lan egiten duten langileei eta eurien sasoian aire zabalean etengabe lan egin behar dutenei.
-25º gradura arteko tenperaturako lanetarako arropak honako hauek izanen dira: peto eta jaka termikoak, larruzko eskularruak, galtzerdi termikoak eta mendiko botak.
Era berean, lan ingurunearen arabera, enpresek adostuko dute langileen legezko ordezkariekin jantzi egokiak (galtzerdi lodiak, galtza elastikoak, kamiseta termikoak eta jantzi polarra) ematea hotz ganberetan eta ingurune horretan aritzen diren langileei, bai eta aire zabalean etengabe lan egin behar dutenei ere.
Arropak urtebeterako izanen dira, baina berez hondatzen badira epe hori bete aurretik berrituko dira.
Langileek arropa garbitu eta zaindu beharko dute. Horretarako, honako kantitate hauek ordainduko zaizkie hilero (oporraldiak ez du halakorik sorraraziko):
2024. URTEA |
34,84 euro |
Indarraldiko gainerako urteetarako, soldata-tauletako igoera bera aplikatuko zaio.
25. artikulua. Dietak.
a) Dietak dira langileak bere ohiko ordainsaria alde batera utzita jaso behar dituen sortzapenak, lana egiteko leku batetik bestera joan beharragatik dituen gastu, kalte edo deserosotasunak konpentsatzeko.
1. Zerbitzuaren premiagatik langileren batek normalean helmuga duen herritik mugitu behar badu, enpresak eguneko oinarrizko soldataren %75eko dieta ordainduko dio etxetik kanpo bazkaltzen duenean.
Ehuneko hori %150era igoko da langileak beste herri batean jan eta lo egin behar badu. Lanaldia normalean baino 2 ordu lehenago hasten bada, bere lanbide-kategoriako eguneko oinarrizko soldataren %10 jasoko du gosari-dietengatik. 22:00ak baino geroago itzultzen bada, aipatutako soldataren %75eko dieta jasoko du afariagatik.
2. Bidaiaren distantziagatik edo inguruabarragatik langileak ezin duenean etxera gaua ematera itzuli, enpresak eta langileak bidaia-orduei dagokienez hitzartutakoa beteko da.
b) Lokomozio gastuak. Hiru egoera daude:
1. Enpresak ibilgailu bat jartzea langilearen eskura; kasu horretan, ez da inolako zenbatekorik jasotzeko eskubiderik izanen arrazoi horrengatik.
2. Langileak bere autoa erabili behar izatea enpresaren kontura eta hark aginduta. Egindako kilometroaren prezioa 0,30 eurokoa izanen da, eta ibilgailua erabiltzeak eragindako gastu guztia konpentsatuko du enpresak (erregaia, konponketak, aseguruak, etab.). Dena den, enpresek hitzarmena indarrean jartzean dituzten baldintza onuragarriagoak errespetatuko dira.
3. Langileak garraiobide publikoak eta taxiak erabiltzea, eta enpresak, justifikatu ondoren, dagokion zenbatekoa ordaintzea.
Puntu hau ez da apartatu batean ere aplikatuko, baldin eta enpresak bere gain hartzen baditu bere langileen joan-etorrien gastuak, joan-etorri horiengatik sor daitezkeen gastuak konpentsatzeko araubidea ezarrita badu, edo joan-etorriak lanpostuari datxezkiola ulertzen bada.
Lan denbora
26. artikulua. Lanaldia eta malgutasuna.
2024ko lanaldiak 1.760 ordu izanen ditu. Hitzarmen honen gainerako indarraldian, urtean benetan lan egindako 1.752 orduko lanaldia ezartzen da, bai lanaldi zatituko langileentzat bai lanaldi jarraitukoentzat.
Benetako lanaren kontzeptuaren barnean, lanaldi jarraituan ogitartekorako hamabost minutuko atsedenaldia dagoela ulertuko da. Hamabost minutu baino gehiago irauten duen edozein atsedenaldi langilearen kontura izanen da, kaltetu gabe langileek benetako lanaldi errealerako dituzten baldintza onuragarriagoak (urterako aurretik adierazitakoak baino laburragoak direnak).
Enpresako zuzendaritzak lanaldiaren banaketa ezarriko du urteko ordu kopuruaren barnean eta enpresaren beharrizanak kontuan hartuta. Izan ere, berak egin beharko du indarrean egonen den lan egutegia, hitzarmenak irauten duen bitartean.
Malgutasuna.
Honako neurri hauek ezarri dira:
1. Egutegiko jaiegunak: enpresa edo lantoki bakoitzaren urteko lan egutegia prestatzean, enpresek zilegi izanen dute, beharrezkoa baldin bada, adostuta edo bere aldetik erabakita, gehienez ere hiru jaiegun aldatzea.
2. Orduen poltsa: ordu erabilgarrien poltsa ezarri da bezeroen, hornitzaileen edo enpresaren beraren inguruabarrek produkzio programetan eragiten dituzten gorabeherei aurre egiteko, puntako produkzioko aldiei edo eskarien galera eta murrizketei eusteko, galdutako produkzioak berreskuratzeko, bezeroaren aginduz produktu edo zerbitzuen hornidura aldi baterako eten ahal izateko eta antzeko kasuetarako. Hala, langile bakoitzaren urteko lanaldiari enpresak 40 ordu gehitu edo kentzen ahalko dizkio, gehienez ere, hitzarmen honek indarra izanen duen urte bakoitzean.
Urteko lanaldiari gehitu edo kendutako lanorduak orduen poltsa horretara eramanen dira. Enpresako langile bakoitzak bere kontua izanen du eta bertan bere alde agertuko dira urteko lanaldiaz gainetik egin dituen lanorduak, eta enpresaren alde, egin gabe utzi dituenak.
Urteko lanalditik egin ez dituen lanorduak langileari ordaindu eginen zaizkio egin izan balitu bezala, eta haren kontuan enpresarentzako saldoan jarriko dira.
Urteko lanaldia kontuan hartuta, langilearen aldeko saldo positiboa, hau da, soberan egindako orduak, gehienez ere 40 ordukoa izanen da hitzarmenaren indarraldiko urteetako bakoitzean.
Abenduaren 31n kontuan (behin orduen murrizketa eta konpentsazioa eginik) langilearen aldeko saldoa badago, hitzarmena indarrean dagoen bitartean langileak aukeratzen ahalko du orduen saldo hori hurrengo urtera eramatea edo enpresak dirutan pagatzea urtarrileko nominan. Bigarren kasuan, soberako orduak aparteko ordu gisa ordainduko dira. Orobat, abenduaren 31n enpresaren aldeko ordu saldoa izanez gero, langileak aukeratzen ahal du saldo negatibo hori hurrengo urtera eramatea, konpentsatzeko, edo ordu horiek dirutan deskontatzea, urtarrileko nominan.
Ordu erabilgarriak, beharrezkoak izanez gero, lanegunetan egiten ahal dira, eta larunbat goizetan izanen dira, goizeko txandan, astelehenetik ostiralerako lan txanda duten langileentzat.
Beheranzko poltsa lehentasunez aplikatzeko printzipioa ezartzen da, plantilla doitzeko beste tresna batzuen aurretik (ABEEEak). Hori dela eta, eta egoera bakoitzean, langileen legezko ordezkariekin adostu beharko da. Espedientea aurkeztu ondoren, adostuko da poltsako zenbat ordu aplikatu behar diren uneko doikuntza beharrari erantzuteko, langileen legezko ordezkariekin adostuta.
Hitzarmeneko urte bakoitzean kitatu beharko da, eta ez da enpresaren aldeko saldoa urte bakoitzetik harago eramaten ahalko, salbu eta enplegua murrizteko aldi baterako espedienteen bitartez erabiltzen bada, horrelakoetan itzulketarako aldia adostu egin beharko baita.
3. Lanaldiaren banaketa irregularra: eguneko lanaldia ordu bat luzatzen edo murrizten ahal da, halako moduz non itundutako urteko lanaldia errespetatuko baita, egutegian programatutako egunak aldatu gabe.
1., 2. eta 3. neurriek muga hau izanen dute: urteko lanaldiaren %5. Neurri horiek hartzeko 72 ordu lehenago abisatu beharko da.
27. artikulua. Aparteko orduak.
Ikusirik langabeziaren egoera larria eta enpleguak sortzen laguntze aldera, bi alderdiak ados jarri dira aparteko orduak ezinbesteko kasuetara murrizteko, irizpide hauei jarraituz:
1. Ohiko aparteko orduak; kentzea.
2. Ezbeharrak edo bestelako kalte ezohiko eta urgenteak konpontzeko aparteko orduak eta, orobat, lehengai galkorrak galtzeko arriskurik bada; egitea.
3. Egiturazko ordutzat joko dira eskariengatik, puntako produkzioko aldiengatik, ustekabeko absentziengatik edo mantentze lanengatik egin beharreko aparteko orduak, baldin eta legeetan aurreikusiriko aldi baterako edo lanaldi partzialeko kontratazio motaren bat baliatzerik ez badago. Nahitaez eginen dira. Enpresak arrazoiak jakinarazi beharko dizkie langileei aldez aurretik, ahalik eta lasterren. Halaber, adieraziko die gutxi gorabehera zenbat ordu egin beharko dituzten eta nola banatuko diren.
4. Aparteko orduak denborarekin konpentsa daitezke, iraupen bereko atsedenaldien bidez, edo ordainduz. Aparteko orduaren gutxieneko prezio hau ezarri da:
2024 | |
Arduraduna | 16,02 euro |
Ofiziala | 14,79 euro |
Gainerako langileak | 13,56 euro |
Kategoria bakoitzerako finkatutako kopurua soldata igotzen den ehuneko berean igoko da.
Larunbat, igande eta jaiegunetan egiten diren aparteko orduengatik %15 gehiago ordainduko da.
28. artikulua. Oporrak.
Hitzarmen honen eraginpeko plantillako langileek hogeita hamar egun naturaleko oporrak izanen dituzte urtean, hitzarmeneko benetako soldataren arabera ordainduak.
Langile berriek oporretatik dagokien zati proportzionala izanen dute, eta lanpostua uzten dutenek, berriz, lan egindako denboraren likidazioa jasoko dute.
Langileek hogeita hamar opor egunetatik hogei, gutxienez, ekainaren hamabostetik irailaren hogeita hamarrera bitartean hartzeko aukera izanen dute. Hogei egun horiek jarraian hartu beharko dituzte.
Edonola ere, bermatuko da langile guztiek udan bi aste hartzea, gutxienez, uztaila eta abuztua barne hartuko dituen 10 asteko aldi batean. 10 asteko aldia noiz izanen den enpresa bakoitzeko langileen legezko ordezkarien eta zuzendaritzaren artean adostuko da.
21 egunak jarraian uztailean eta abuztuan hartzen diren enpresetan, baldintza berdinetan mantenduko da, eta horrelakoetan ez da bermatuko aurreko paragrafoan adierazitakoa.
Nafarroako Gobernuak legezko arauetan urtero ezartzen dituen 14 jaiegunak oporren jarraian edo oporrekin batera hartuz gero, langileek 2 opor egun gehiago izanen dituzte.
Langileek beren oporrei lanaldi bat gehitzen ahalko diote. Oporrei gehitu ezean, lanaldi hori nahi dutenean hartzen ahalko dute, enpresako zuzendaritzari 15 egun lehenago abisua emanda.
Enpresak ezarritako oporren egutegiko oporraldiren batek bat egiten badu langile baten haurdunaldiaren, erditzearen edo edoskitze naturala egiteko aldiaren ondoriozko aldi baterako ezintasun egoera batekin, edo Langileen Estatutuaren Legearen 48. artikuluko 4., 5. eta 7. apartatuetan ezarrita dagoen lan kontratuaren etenaldiarekin, edo aurretik aipatu ez den arrazoi batengatik aldi baterako ezintasuna gertatuz gero, Langileen Estatutuaren Legearen testu bateginaren 38. artikuluaren 3. apartatuan xedatutakoari jarraikiko zaio.
29. artikulua. Jaiegunetako lana.
Ordaintzekoak eta errekuperatu ezinezkoak diren jaiegunen ordainetan atsedenaldia beste lanegun batera pasatzen denean –indarreko hitzarmenaren 26. artikuluko 4. paragrafoan ezarritako egun kreditua metatu gabe, baizik eta banaka hartuz–, ordezko atseden egunaz gainera 70 euro gordin ere hartuko dira, hitzarmena indarrean dagoen bitartean.
Langileak aukeratuko du atseden eguna, muga hauen barnean:
A) Enpresak hautapenetik kanpo utz ditzake produkzio handiko aldiak (gehienez 90 egun urtean). Enpresak otsailaren 1a baino lehen jakinarazi behar die langileei zein diren konpentsaziorako hautatu ezin diren egunak. Hori egin ezean, produkzio handieneko alditzat hartuko dira herriko jaiak (zaindariarenak zein bestelakoak), Aste Santua eta Eguberriak.
B) Nolanahi ere, langileak konpentsazio atsedenaldia hartu nahi duen eguna baino 10 egun aurrerago jakinarazi beharko dio enpresaburuari, eta aipatu atseden egunen artean 15 eguneko epea egon beharko da gutxienez.
30. artikulua. Eguberrietako jaiak.
Prestalekuetan ez da lanik eginen abenduaren 25ean eta urtarrilaren 1ean (Eguberri eguna eta Urteberri eguna, hurrenez hurren). Egun horiek ordaintzeko eta berreskuratu ezinezko jaieguntzat joko dira ondorio guztietarako. Halaber, hitzarmen honetan "saltzaile" deitutako langileek ere jai izanen dute egun horietan.
31. artikulua. Lizentziak.
Langileak baimen ordainduak izateko eskubidea izanen du kasu eta zenbateko hauetan:
1) Ezkontza: 22 egun.
2) Odol edo ezkontza bidezko 2. gradura arteko ahaide baten ezkontza: egun bat.
3) Ezkontidearen edo seme edo alaba baten heriotza: 5 lanegun.
4) Langilearen odol bidezko lehen graduko ahaide baten heriotza: 3 egun.
5) Bost egun, istripu nahiz gaixotasun larriagatik, ospitaleratzeagatik nahiz etxean atseden hartzea eskatzen duen ospitaleratzerik gabeko ebakuntza kirurgikoa jasan behar badu langilearen ezkontideak, izatezko bikotekideak edota odol nahiz ezkontza bidezko bigarren gradura arteko ahaide batek (izatezko bikotekidearen odol bidezko ahaideak barne) edo langilearekin etxe berean bizi den eta zaintza behar duen beste edozein pertsonak.
6) Langilearen kargura dagoen adingabe bat terapia onkologikoetako probetara laguntzeko behar den denbora.
7) Seme edo alaba baten jaiotza: 5 egun. Horietatik hiru jaiotzaren hurrengo hamar eguneko epearen barrenean hartzen ahal dira. Dena dela, zehaztu behar da arestian aipatutako lizentziak egun bat luzatuko direla langileak 100 km-tik gorako joan-etorria egin behar duenean, eta 2 egun, joan-etorria 200 km-tik gorakoa denean.
8) Seme edo alaba baten lehenengo jaunartzea: egun bat.
9) Langileen Estatutuaren 37.3.b) artikuluak aipatu odol edo ezkontza bidezko 2. gradura arteko ahaide bat ospitaleratuta egoteagatiko baimenei dagokienez, baimen egunak langileak eskatzen duenean eta ospitaleratze aldiak irauten duen bitartean hartzen ahalko dira; hala ere, baimena hartzen den unean egun guztiak jarraian hartu beharko dira.
10) Langileak, seme-alabekin, ezkontide edo izatezko bikotekidearekin edo odol bidezko lehen graduko ahaideekin, eritasunagatik edo lagun egiteagatik, Gizarte Segurantzaren edo espezialisten kontsultara lanaldian joan behar badu, urtean 16 orduko krediturako eskubidea izanen du hitzarmen honen indarraldian. Medikuarengana joaten den bakoitzean, baimen hori erabiltzeko gehieneko aldia bi ordukoa izanen da, eta medikuaren ziurtagiriaren bidez justifikatu beharko da irtenaldi bakoitza. Ziurtagirian, eguna, ordua eta kontsultaren ardura duen medikua agertuko dira. Medikuaren kontsultara joateko 20 kilometrotik gorako joan-etorria egin behar badu, baimen hau erabiltzeko gehieneko denbora 4 ordukoa izanen da medikuarengana joaten den aldiro.
11) Odol bidezko lehen graduko ahaideei onkologiako tratamendura laguntzea: 24 ordu.
12) Sedazioa behar duten proba diagnostikoen kasuan, pazienteak laguntza izan behar duela agintzen duenean medikuak, zehazki, kolonoskopietan eta begietako ebakuntzetan, odol bidezko lehen graduko ahaideei proba horietara laguntzeko, gehienez ere 8 orduko baimena ezartzen da urtean.
Ebakuntzaren aldez aurreko zitazioa aurkeztu beharko da, bai eta zenbat iraun duen dioen egiaztagiria ere.
Artikulu honetan ezarritako baimenak izatezko bikoteen kasuan ere aplikatuko dira, bizikidetzako ziurtagiria aurkeztu ondoren eta bidezko erregistroan behar bezala inskribatuta egonez gero.
Edozein modutan ere, hitzarmen hau izenpetzean enpresetan lehendik dauden akordio eta eskubideak orokorrean hobeak badira, errespetatu eginen dira.
Artikulu honetan aurreikusi ez den orotan Langileen Estatutuan ezarritakoa beteko da.
32. artikulua. Norberaren aukerako eguna.
Langileek eskubidea izanen dute norberaren aukerako egun bat hartzeko, horrek banako lanaldian murrizketarik eragin gabe.
Langileak bi aste lehenago jakinaraziko du hartzeko asmoa, eta onartu eginen zaio, salbu eta malgutasuna aplikatzen ari diren enpresen kasuan edo antolaketa edo ekoizpen arrazoiengatik ezin denean.
Egun hori hartzen den urte naturalean berreskuratu beharko da, bi alderdiek beste zerbait adosten ez badute.
33. artikulua. Esnea emateko baimena.
Emakumezko langileek haurrari esnea emateko eguneroko ordua metatzen ahalko dute, gehienez ere 14 egun osatu arte. Amatasun bajaren segidan hartzen ahalko dituzte egun horiek. Bi gurasoek, edo haurrak adopzioan, harreran edo zaintzan dutenek, eskubide hau iraupen eta araubide berarekin erabiltzen badute, Langileen Estatutuaren 37. artikuluko 4. apartatuko 4. paragrafoan xedatutakoa beteko da.
34. artikulua. Lanaldiaren murrizketa legezko zaintzarengatik.
Legezko zaintzapean hamabi urtetik beherako adingaberen bat duten langileek lanaldia murrizteko eskubidea izanen dute indarrean dagoen Langileen Estatutuaren testu bateginaren 37.6 artikuluan ezarritako baldintzetan, eta horren araberako soldata murrizketa eginen zaie.
Dena den, legezko zaintzapeko adingabeak 14 urte bete arte luzatzen ahalko da, baldintza hauekin:
–Langileak lanaldi murrizketaren ehunekoa aukeratzen ahalko du.
–Ordutegia eta/edo txandak enpresaren eta langilearen artean adostu behar dira, eta, beraz, enpresak onartu behar ditu; horrenbestez, ez da eskubide automatikoa.
Nolanahi ere, familia bereko bi kidek ezin dute aldi berean eskatu eskubide hori.
35. artikulua. Lanaldia borondatez murriztea.
Hitzarmen honetan alderdiek lortu duten akordioari jarraikiz, sektoreko enpresei gomendioa egin nahi zaie berariaz, langileek beren borondatez lanaldia etengabeko 6 hilabeteko gutxieneko aldian %50 murrizteari begira egiten dituzten eskaerak aztertu eta ahal den neurrian erantzun diezaieten. Murrizketa horrek soldataren murrizketa proportzionala ekarriko du.
36. artikulua. Soldatarik gabeko lizentzia.
Langileen Estatutuaren 46. artikuluan araututako lizentziez gainera, enpresan gutxienez bi urte lanean eman dituen langileak soldatarik gabeko lizentzia eskatzen ahalko du hilabete batetik hirurogei egunera bitarteko aldirako, klausula hauen arabera:
1. Idatziz eskatu beharko da, hilabete bat lehenago, gutxienez.
2. Enpresak eskaerei erantzunen die sarrera egunaren ordena zehatzari jarraikiz.
3. Atal eta kategoria bereko bi langilek ez dute lizentzia hori aldi berean hartzen ahalko.
4. Lizentzia hori eskuratu duen langileak ez du berriro eskatzen ahalko urte eta erdiko epean.
5. Enpresak 20 langile baino gutxiago baditu, urte bakoitzean langile bakar batek hartzen ahalko du lizentzia. Enpresak 20 langile baino gehiago baditu, urte bakoitzean plantillako langileen %5ek hartzen ahalko dute lizentzia gehienez.
6. Egoera horretan dagoen langileak enpresan alta emanda jarraituko du, eta enpresa behartuta egonen da Gizarte Segurantzaren gutxieneko kotizazioa ordaintzera, soldatarik gabeko lizentziarekin dagoen bitartean.
37. artikulua. Borondatezko eszedentzia.
Gutxienez urtebeteko antzinatasuna duen langileak eskubidea du borondatezko eszedentzia izateko, lau hilabeterako gutxienez eta bost urterako gehienez.
Hitzarmen hau sinatzen duten alderdiek adostu dute, borondatezko eszedentzian dagoen langileak aldez aurretik eskatuta, kategoria bereko edo antzeko kategoriako lanpostu bat gordeko dutela sei hilabetez.
Sei hilabetetik aurrera, lanpostura itzultzeko eskubidea ez da nahitaezkoa izanen, baizik eta enpresaren eskumena. Nolanahi ere, enpresan dauden edo egon litezkeen kategoria bereko edo antzeko kategoriako lanpostu hutsetan berriro sartzeko lehentasunezko eskubideari eutsiko zaio.
Kontratuaren ondoriozko eskubideak eta betebeharrak
38. artikulua. Osasun azterketa.
Langile guztiei osasun azterketa eginen zaie urtean behin, haiek borondatez onartzen badute. Hala ere, enpresak eskaturik, osasun azterketa egin ez duten langileek sinatu beharko dute azterketa onartu ez izana.
Hala eta guztiz, langileen ordezkariek txostena egin ondoren, azterketa nahitaez onartu beharko da hura ezinbestekoa denean lan baldintzek langileen osasunean duten eragina ebaluatzeko edo langile baten osasun egoera berarentzat, gainerako langileentzat nahiz enpresarekin zerikusia duten beste pertsona batzuentzat arriskutsua izan ote daitekeen ikusteko. Modu berean, azterketa nahitaez onartu beharko da, berariazko arriskuetarako babesa eta arrisku bereziko jarduerak arautzen dituzten legezko xedapenetan hala ezartzen denean, Lan arriskuen Prebentzioari buruzko 31/1995 Legearen 22.1 artikuluan xedatutakoaren arabera.
Osasun azterketen kostuak ez dira inolaz ere langileen kargura izanen, dagokion enpresaren kargura baizik eta enpresak hitzartzen ahalko ditu osasun azterketa horiek gaitasun teknikoa eta prestakuntza eta gaitasun egiaztatuak dituzten osasun langileak dituzten entitateekin.
39. artikulua. Elikagaiak manipulatzeko karneta.
Hitzarmen honi lotutako langileek elikagaiak manipulatzeko karneta izan dezaten, enpresek bidezko jarraibideak eta hori lortzeko beharrezko erraztasunak emanen dizkiete beren langileei. Elikagaiak manipulatzeko karneta berritzeko gastuak enpresaren kargura izanen dira. Halaber, elikagaiak manipulatzeko karneta berritzeko ikastaroak lanalditik kanpo egiten badira, denbora hori ordaindu eginen da.
40. artikulua. Gaixotasuna.
Gaixotasunarengatiko baja hartu behar izanez gero, enpresak Gizarte Segurantzak emandako prestazioen eta hitzarmen honen ordainsari guztien arteko aldea ordainduko du lehenengo egunetik aurrera, baldin eta absentismoaren indize kolektiboa %4tik gorakoa ez bada baja egunaren aurreko urtean. Enpresek absentismoaren indizea ezartzeko jarraitu duten kalkulua adierazi beharko diote langileari. Amatasun baja ez da horretarako kontuan hartuko. Gainditzen baldin bada, legean ezarritakoari eutsiko zaio.
Aurreko paragrafoan ezarri dena gorabehera, enpresak soldata kontzeptu guztien %100 bermatuko du baja hartu gabe 18 hilabeteko aldia eman ondoren gertatzen diren gaixotasun edo lanekoa ez den istripuarengatiko baja guztietarako, absentismoaren ehunekoak alde batera utzirik.
Haurdunaldiaren arriskuarengatiko aldi baterako ezintasuna.–Hitzarmen honen eraginpeko langileek, haurdunaldiaren arriskuarengatik aldi baterako ezintasun egoeran suertatuz gero, Gizarte Segurantzak ordaintzen duen sariaren osagarria jasotzeko eskubidea izanen dute bajaren lehenengo egunetik eta egoera horretan dauden bitartean, beren soldataren %100 jaso arte.
41. artikulua. Istripuak.
Lan istripuarengatiko aldi baterako ezintasun egoeran, langileak eskubidea izanen du istripua gertatu den unean jasotzen zuen ordainsari osoa jasotzeko. Horretarako, enpresak istripu aseguruaren prestazioak osatuko ditu.
Onura horiek istripua gertatzen den egunean hasiko dira eta aldi baterako ezintasun egoerak adina iraunen dute.
42. artikulua. Aseguru poliza.
Hitzarmen hau Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratzen denetik hilabete bat igaro ondoren ondorioak izanik, enpresek aseguru poliza kolektiboa itundu beharko dute, hurrengo kasuak estaltzeari begira:
a) Lan istripuak edo lanbide gaixotasunak eragindako ezintasun absolutuaren edo osoaren kasuetan, honako kalte ordain hau ezartzen da:
2024. URTERAKO |
66.659 euro |
b) Lan istripuak edo lanbide gaixotasunak eragindako heriotzaren kasuan, hitzarmen honen indarraldiko urteetarako kalte ordainen zenbateko hauek ezartzen dira:
2024. URTERAKO |
57.192 euro |
2025. eta 2026. urteetarako, soldatak eguneratzen diren ehuneko berean eguneratuko dira aurreko apartatuetan adierazitako zenbatekoak.
Hala hitzartzen duten enpresek 24.000 euroko bizi-aseguruarekin ordezten ahalko dituzte artikulu honetan jasotako kalte ordainak, eta kasu horretan 42. artikulu hau ez da aplikatuko.
43. artikulua. Enplegua eta kontratazioa.
Hitzarmen honen eraginpeko langileek, aldizkako lan kontratu finkoa edo kanpainako langileen kontratua dutenek, bai eta aldi baterako edo behin-behineko kontratua dutenek ere, edozein motatakoa, lehentasuna izanen dute beste mota bateko kontratua egiteko, dagokion lanpostuaren baldintzak betetzen badituzte. Horretarako, kontratazio poltsa bat sortuko da, eta enpresa edo lantoki bakoitzeko langileen legezko ordezkariei igorriko zaie sei hilean behin.
Poltsa hori antzinatasunaren araberakoa izanen da, eta baldintzen artean antzinatasuna baloratuko da.
44. artikulua. Kanpainako eta behin-behineko langileak.
Kanpainako eta behin-behineko langileek, aldizkako lana egiteagatik, konpentsazio gisa sei eguneko oinarrizko soldata jasoko dute lan egindako hilabete bakoitzeko, beren kategoriari esleitutako ordainsaria edozein izanda ere. Diru kopuru hori kontratu bakoitza bukatzean jasoko dute. Enpresan plantillako langile finkoen kategorian lanean jarraitzen duen langileak eskubide hori galduko du.
Behin-behineko, bitarteko edo kanpainako langile batek kontratua sinatzen duenean, aurrean izanen dira, lekuko gisa, enpresako ordezkari bat eta enpresan diharduen sindikatu baten ordezkaria, eta sinatu eginen dute.
Enpresako ordezkaritza organoak
45. artikulua. Hauteskunde sindikalak.
Enpresa batzorderako hauteskundeen kasuan, 1etik 7rako kotizazio taldeak (biak barne) teknikarien elkargoari atxikirik egonen dira, eta elkargo horretan eman beharko dute botoa. Gainerako kotizazio taldeak espezialisten elkargoko parte izanen dira, eta elkargo horretan emanen dute botoa.
46. artikulua. Ordezkari sindikalen orduak.
Enpresa batzordeko kideen eta langileen ordezkarien orduak –guztiak edo parte bat– kide baten edo batzuen eskura jartzen ahal dira, baina legeak ezarritako gehieneko kopurua gainditu gabe. Orduak hartzen dituena lan egitetik libre gelditzen ahal da, soldata kobratzea deusetan galarazi gabe. Bakoitzaren ordu kopurua, bai eta metatutakoa ere, sei hilean behin kontatuko da.
47. artikulua. Langileek enpresan parte hartzeko eskubidea.
Hitzarmen honen eraginpeko langileek enpresan parte hartzeko eskubidea izanen dute, legez eratutako ordezkaritza organoen bidez eta Langileen Estatutuaren 64. artikuluak eta hurrengoek emandako eskumenekin.
48. artikulua. Lan osasuna.
Hitzarmen honen eraginpeko langileek laneko segurtasun eta osasun batzordea osatuko dute probintzia mailan, eta langileek gai horri buruz azaltzen ahal diren arazo eta kexa guztiak aurkeztuko dizkiote. Hitzarmena sinatu duten sindikatuetako bina kidek osatuko dute batzorde horretako sindikatu ordezkaritza.
Batzorde horrek kexak bideratzen ahalko ditu Pastelgintza, Gozogintza eta Bonboigintzako Enpresaburu Artisauen Nafarroako Elkartearen (ANEP) aurrean, eta arazoak konpondu ezean, kexak aurkezten ahalko ditu erakunde eskudunen aurrean.
Prebentzio ordezkariek eta laneko segurtasun eta osasun batzordeetako kideek langileen ordezkarien eta enpresa batzordeetako kideen ordu kreditu bera izanen dute.
Gatazkak konpontzeko prozedura.
49. artikulua. Batzorde parekidea.
Hitzarmen hau aplikatzerakoan eta sektoreko enpresetan emandako prestakuntza teorikoa ebaluatu eta aztertzerakoan sortzen ahal diren zalantzak argitzeko asmoz eta lan arloko agintaritzaren eskumenen kalterik gabe, batzorde parekidea hautatu da, hitzarmen hau egiten parte hartu eta sinatu dutenen artean sindikatuen hiru kidek eta enpresaburuen hiru kidek osatua, beren ordezkaritzaren arabera.
Batzorde parekidearen funtzioak:
a) Hitzarmen hau aplikatu eta interpretatzearen ondoriozko auzien berri izatea.
b) Hitzarmen honetan berariaz esleitzen zaizkion gainerako funtzioak, hitzarmenaren testu artikuluduna aldatzekoa izan ezik, hori negoziazio batzordearen eskumen esklusiboa baita.
c) Hitzarmen honetan itundutakoa betetzen dela begiratzea.
Batzorde parekideak denen intereseko arloetan hartzen dituen akordioak hitzarmen honen partetzat joko dira, eta horiek ere bete beharrekoak izanen dira. Halako akordioak lan arloko agintaritzari igorriko zaizkio, erregistra ditzan.
Batzorde parekidea biltzeko deia erakunde sinatzaileetako edozeinek eginen du, eta horretarako aski izanen da idatzizko komunikazio bat aurkeztea, eguneko gai zerrenda azalduko duena.
Batzorde parekidea bilduko da eta ebazpena emanen du gaiaren garrantziaren arabera komeni den epearen barnean, baina esku hartzearen eskaera jaso eta hamabost eguneko tartean beranduenez.
Epe horretan batzordea biltzen ez bada edo ebazpenik ematen ez badu, batzorde parekidearen esku hartzea bukatu dela ulertuko da eta interesatuak bidezko iruditzen zaizkion ekintzak baliatzen ahalko ditu.
Batzorde parekidea behar bezala eratutzat joko da ordezkaritza bakoitzaren gehiengo soila bertaratzen denean. Alderdiak bileretara joaten ahal dira bina aholkulari eramanda, gehienez.
Batzorde parekideak erabakiak hartu ahal izateko, batzordekide guztien erdiek gehi batek eman beharko dute aldeko botoa.
Bilera bakoitzaren akta eginen da, eta idazkariek eta alderdi bakoitzeko ordezkari batek sinatuko dute.
Alderdiek batzorde parekidearen mende jarri behar dituzte edozein ekintza judizial edo administratiboren aurretik sortzen diren interpretazioko edo interes orokorreko gai guztiak, nahiz horrek ez duen galarazten gero eskubide kolektiboak erabili ahal izatea. Nolanahi ere, onustearen printzipioari jarraituz negoziatu beharko da.
Langileen Estatutuaren 41. artikuluko kasuetarako, non langileen legezko ordezkaririk ez egonik langileek ordezkaritza uzten dioten Langileen Estatutuaren 41.4 artikuluan xedatutakoarekin bat eta horretan adierazitako ordena eta baldintzekin izendatutako batzorde bati, prozedura honako hau izanen da:
1. Kontsultaldia akordiorik izan gabe bukaturik, enpresak batzorde parekideari idazki arrazoitu bat igorriko dio, lan baldintzak nabarmen aldatzeko eskaera justifikatzeko zergatikoak azaltzen dituena. Idazkian ukitutako langileen kopurua azalduko da, arrazoiak, eta zenbat denborarako izanen den. Gainera, eskaera justifikatzeko agiriak erantsiko ditu. Hitzarmenaren batzorde parekideak idazkia jaso eta hurrengo 15 egunetan ebatziko du.
2. Desadostasunik badago, alderdiek lan gatazken konponketa autonomorako prozedurak (Nafarroako Lan Auzitegiaren erregelamenduan ezarritakoak) erabili beharko dituzte, salbu eta alderdiek aldez aurretik kontsultaldiaren ordez lan gatazken konponbide autonomorako organo horren aurrean bitartekotza tramite bat erabili badute.
Arbitraje prozedurari lotzea borondatezkoa da eta, horregatik, beharrezkoa da alderdiek horren menpe jartzeko erabakia hartzea.
Jakinarazpen eta deietarako, batzorde parekidearen helbidea Nafarroako Lan Auzitegiaren egoitza izanen da (Kale Berria 30-32 behea, 31001 Iruña).
50. artikulua. Nafarroako Lan Auzitegia.
Alderdiek erabaki dutenez, lan hitzarmen kolektibo honen interpretazioan eta aplikazioan sortzen ahal diren gatazka kolektiboak ez ezik, baita haren aplikazio eremuko langileengan eta enpresaburuengan eragina izaten ahal duten beste guztiak ere, Nafarroako Lan Gatazkak Konpontzeko Auzitegira eramanen dira, adiskidetze eta bitartekotza faseetan.
Era berean, adierazten dute ahaleginak eginen dituztela eraginpeko alderdiak auzitegi horren arbitraje prozeduraren esanetara jar daitezen.
Beraz, artikulu honek balio du alderdiak gatazkak konpontzeko arbitraje organo horri berariaz atxikitzeko, eraginkortasun osoa duela, eta ondorioz, itunak enpresaburuak, sindikatu ordezkaritzak eta langileak behartzen ditu beren desadostasunak aipatu organoaren bitartekotza eta adiskidetze prozeduretan azaltzera epaiketara jo aurretik. Hortaz, ez da nahitaezkoa alderdien desadostasun edo gatazka bakoitzerako atxikimendu berariazkoa eta banakakoa egitea, arbitrajera lotzeko ez bada, zeina bultzatzeko eta sustatzeko konpromisoa hartu baitute lan hitzarmen honen sinatzaileek.
LEHEN KLAUSULA GEHIGARRIA.–LANBIDE SAILKAPENA NEGOZIATZEKO BATZORDEA
Sinatzaileek adierazten dute hitzarmen honen indarraldia bukatu baino lehen lanbide sailkapeneko taldekako sistema bat eginen dutela; Gozogintzako Esparru Akordioa hartuko dute oinarritzat eta egindako testua hitzarmenean sartuko dute eranskin gisa.
BIGARREN KLAUSULA GEHIGARRIA.–BERDINTASUN PLANAK
3/2007 Lege Organikoan ezarritakoarekin bat, enpresek tratu eta aukera berdintasuna errespetatu behar dute lan esparruan, eta xede horretarako, lanean emakumeen eta gizonen arteko edozein bereizkeria eragozteko neurriak hartu behar dituzte. Neurri horiek langileen legezko ordezkariekin negoziatu beharko dituzte, lan arloko legerian zehazten den moduan.
Enpresak 50 langile edo gehiago baditu, lantoki bakarra nahiz lantoki gehiago izan, aurreko paragrafoan aipatutako berdintasun arloko neurriak biltzen dituen berdintasun plana prestatu eta aplikatu beharko da.
Halaber, enpresak berdintasun plan bat prestatu eta aplikatuko du, aldez aurretik langileen legezko ordezkariekin negoziatu edo, egokia bada, kontsulta egin ondoren, baldin eta lan arloko agintaritzak zehapen prozedura batean erabaki badu zehapen erantsien ordez plan hori prestatu eta aplikatzea, aipatutako erabakian ezartzen den moduan.
Gainerako enpresek beren borondatez egin eta ezar ditzakete berdintasun planak, aurretik langileen legezko ordezkariei kontsulta eginda.
A) Berdintasun planak zer diren.
3/2007 Lege Organikoan xedatutakoaren arabera, enpresetako berdintasun planak antolatutako neurri multzoak dira; neurri horiek egoeraren diagnostiko bat egin ondoren hartuko dira, eta xede izanen dute enpresan emakumeen eta gizonen arteko tratu eta aukera berdintasuna lortzea eta sexuan oinarritutako diskriminazioa ezabatzea.
Berdintasun planetan finkatuko dira berdintasunaren arloko xede zehatzak eta horiek lortzeko erabili beharreko estrategiak eta jardunbideak. Halaber, helburuen jarraipen eta ebaluaziorako sistema eraginkorrak ezarriko dira.
B) Egoeraren diagnostikoa.
Lortu behar diren berdintasun helburuak finkatu aurretik, enpresek egoeraren diagnostikoa eginen dute, lan baldintzen inguruko datuak biltzeko sexuaren arabera sailkaturik. Gai batzuk arreta bereziz aztertuko dituzte, hala nola laneratzeko aukera, prestakuntza, lanbide sailkapena, lana ordaintzeko eta lanaldia antolatzeko baldintzak, familia, lana eta bizitza pertsonala bateragarri egitea, etab. Horrela atzemanen dira gizonen eta emakumeen arteko tratu edo aukera desberdineko egoerak, arrazoi objektiborik eta zentzuzkorik gabeak, edo sexuan oinarritutako bereizkeriak, halakorik bada; horrekin batera, haiek zuzentzeko helburuak finkatu beharko dira.
Enpresek horren guztiaren berri emanen diete idatziz langileen ordezkariei, eta horiek txostena egiten ahalko dute, egokia iruditzen bazaie.
Egoeraren diagnostikoan sexuaren arabera banatutako datuak emanen dira honako gai hauei buruz, besteak beste:
–Plantillaren banaketa adinaren, antzinatasunaren, hierarkia mailaren, lanbide taldeen eta prestakuntza mailaren arabera.
–Plantillaren banaketa kontratu moten arabera.
–Plantillaren banaketa lanbide taldeen eta soldata taldeen arabera.
–Plantillaren banaketa lanaldiaren antolamenduaren, urteko lanorduen, txanda araubidearen eta familia eta lana bateragarri egiteko neurrien arabera.
–Plantillaren banaketa sindikatu ordezkaritzaren arabera.
–Azken urtean enpresan sartu diren langileak eta enpresa utzi dutenak, lanbide taldea, adina eta kontratu mota zehaztuta.
–Absentismo mailak, absentismoaren arrazoiak zehaztuta, eta azalduta zein diren baimenei, ezintasunei eta beste batzuei dagozkienak.
–Azken urteko eszedentziak eta horien arrazoiak.
–Azken urteko igoerak: zein lanbide taldetara eta lanpostutara igo den zehaztuko da, baita mugigarritasun geografikoari lotutako igoerak ere.
–Azken urteko prestakuntza orduak, eta prestakuntza ekintzen motak.
Honako hauek ere sartu behar dira diagnostikoan: langileak aukeratu, trebatu eta mailaz igotzeko irizpideak eta informazio eta/edo komunikazio bideak; lanbide profilak eta lanpostuak deskribatzeko metodoak; enplegu eskaintzetako eta langileak aukeratu, trebatu eta mailaz igotzeko eskaeren inprimakietako hizkera eta edukia.
C) Berdintasun planen helburuak.
Egoeraren diagnostikoa egin ondoren, bildutako datuetan oinarrituta, lortu beharreko helburu zehatzak ezartzen ahalko dira; adibidez, ekintza positiboko neurriak arrazoi objektiborik gabe emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunak dauden gaietan, edo zer neurri orokor hartu beharko diren tratu berdintasunaren eta bereizkeriarik ezaren printzipioa eraginkortasunez aplikatzeko.
Helburu horien artean sartzen dira horiek lortzeko estrategiak eta praktikak. Lehentasunezkoak izanen dira lana lortzea, prestakuntza, lanbide sailkapena eta sustapena, ordainsarien eta lanaldiaren baldintzak, lana eta familia bateragarri egitea, etab., eta, besteak beste, honako hauek:
–Langileak aukeratzeko eta mailaz igotzeko prozesuetan bereizkeria bertikala eta horizontala eta hizkera sexista saihestea. Horren helburua izanen da enpresetan sartzeko hautapen prozedura gardenak bermatzea, enplegu eskaintzak bereizkeriarik gabe idatziz eta zabalduz eta eskaintzen den lanpostuaren eskakizunetarako egokiak diren proba objektiboak ezarriz, pertsonaren jarreren eta gaitasunen balorazioa xede bakarra dutenak.
–Emakumeek agintea eta/edo ardura eskatzen duten lanpostuak har ditzaten sustatzea.
–Emakume gutxiegi dagoen lanpostuetan emakumeak hautatu eta sustatzeko berariazko programak ezartzea.
–Ohiz kanpoko kontratazio motek (lanaldi partzialeko kontratuak eta aldi baterako kontratazioaren modalitateak) emakumezko langileen kolektiboan duten eragina aztertzea, gizonezko langileekin alderatuz, eta behar diren zuzenketa neurriak hartzea, emakumezkoengan eragin handiagoa dutela ikusten bada.
–Enpresa barneko zein kanpoko prestakuntzarako aukera berdinak ematea gizonei eta emakumeei, emakumeek lanean iraun dezaten, eta emakumeen prestakuntza maila eta enplegu eskariaren baldintzetara moldatzeko gaitasuna areagotzea.
–Emakumeei berariaz informazioa ematea, gizonezkoek bete izan dituzten lanpostuetarako prestakuntza ikastaroei buruz.
–Aukera berdintasunari buruzko berariazko ikastaroak egitea.
–Lansariaren osagarriak aztertzea, horien atzean emakumezko langileen kontrako bereizkeriarik ez dagoela egiaztatzeko.
–Gizonen eta emakumeen arteko soldata desberdintasunak badaude, horiek zuzentzeko prozesuak sustatu eta epeak ezartzea.
–Gizonek zein emakumeek familia eta lana hobeki batera ditzaten lortzea, sentiberatze kanpainak eginez eta legezko baimen eta eszedentzien berri zabalduz.
–Emakumezko langileen osasunari kalte egiten ahal dioten arriskuak atzeman eta zuzentzeko neurriak ezartzea, batez ere emakume haurdunentzat, eta jazarpen moral eta sexuala eragoztea.
D) Enpresek eta langileen ordezkariek berdintasun planak eta araubide iragankorra prestatzeko dituzten eskumenak.
Berdintasun plana onesteko, enpresaren eta plantillako langileen ordezkarien gehiengoaren adostasuna beharko da.
Enpresak egoeraren diagnostikoa egiteko eskumena izanen du. Diagnostiko horretan egiten diren agiriak langileen ordezkariei emanen zaizkie, txostenerako.
Egoeraren diagnostikoa egin ondoren, xedapen hauen eraginpeko enpresek (250 langile baino gehiago dituztenek) langileen ordezkariekin negoziatu beharko dute Berdintasun Plana. Negoziazioaren emaitza edozein dela ere, bai planaren edukia bai hartu beharreko neurriak beti egonen dira aurretik egindako diagnostikoaren mende.
Enpresan berdintasun plana ezarririk, langileen ordezkariei urtero emanen zaie haren bilakaeraren berri, eta haiek txostena egiten ahalko dute, egokitzat jotzen badute.
Enpresek hitzarmen kolektibo honen indarraldia bukatu arteko epea izanen dute, egoeraren diagnostikoei eta berdintasun planei buruz eranskin honetan xedatutakoa aplikatzeko.
HIRUGARREN KLAUSULA GEHIGARRIA.–JAZARPEN MORALA ETA SEXUALA
Duintasunaren babesa, integritate moralerako eskubidea eta diskriminazio ezaren eskubidea bermatzen dituzte Espainiako Konstituzioak, Europar Batasuneko araudiak eta Langileen Estatutuak; horregatik, jazarpen jarrerak langileen duintasunaren aurkako erasotzat hartzen dira, eta beraz, lanean ez da jazarpenik onartuko ez toleratuko. Horrenbestez, berariaz debekaturik daude horrelako ekintza edo jarrera oro, laneko faltatzat hartuko da eta enpresek hitz ematen dute beren zuzendaritza eta diziplina ahalmenak baliatuko dituztela langileak jazarpenetik babesteko.
Jazarpen moralaren definizioaren arabera, langile batek edo batzuek muturreko eta abusuzko bortizkeria psikologiko bidegabea erabiltzen dute, modu sistematiko eta errepikatuan, denbora luzez, beste langile baten edo batzuen kontra, lantokian, biktimaren komunikazio sareak eta haren izen ona suntsitzeko, haren autoestimua kaltetzeko, haren lanak betetzea eragozteko, erasotuaren lan baldintzak nahita degradatzeko eta, azkenean, langile horrek bere lanpostua utz dezan lortzeko, haren duintasunari kalte progresibo eta jarraitua eraginda.
Sexu jazarpena, berriz, izaera sexualeko jokabide bat da, edo sexuan oinarritutako beste portaera batzuk, emakumearen eta gizonaren duintasunari lanean eragiten diotenak eta ekintza, keinu nahiz hitzetan adierazten den portaera fisiko edo hitzezkoaren bidez azaleratzen direnak; portaera horien subjektu aktiboak jakin behar du gizarteak gaitzesten duela jokabide hori, eta badaki, subjektu pasiboak adierazita, biktimaren gogoaren kontrakoa dela.
Era berean, objektibotasunez ikusi behar da jazarpena lan giro desatsegina, txarra edo deserosoa sor dezakeen faktorea dela.
Azaldutako jokabidearen subjektu izaten ahalko da biktimarekin laneko harremana duen edozein, eta/edo lanean nagusitasun egoera batez baliatzen dena.
Subjektu aktiboari dagokionez, jazarpentzat hartzen da hala jokatzen dutenak nagusiak, lankideak edo bezeroak, hornitzaileak edo biktimarekin lana dela-eta harremana duten beste batzuk direnean.
Subjektu pasiboari dagokionez, beti izanen da langile bat, edozein dela ere haren maila edo lan harremanaren izaera. Jazarpen jokabidea girokoa edo trukekoa izan daiteke.
Sexu jazarpena ez da libreki onartu edo toleratutako hurbiltzea bezalakoa, sexu jazarpenaren jokabideak ez direlako haien xede den pertsonaren gogokoak. Gogoz kontrako gertaera bat bakarra ere sexu jazarpentzat hartzen ahal da. Sexu jazarpenaren esparrua lantokia izanen da, eta, lantokitik kanpo gertatzen bada, frogatu beharko da harremanaren zuzeneko arrazoia lana dela edo lanaren ondorioa dela.
50 langile baino gehiago dituzten enpresek berdintasun plan bat egin beharko dute 2021a bukatu aurretik, eta bertan sartu beharko dituzte nahitaez jazarpen moralerako, sexu jazarpenerako eta sexuan oinarritutako jazarpenerako protokoloak.
Arestian tipifikatutako jokabideak gertatzen direnean, pertsona bakoitzari dagokio zehaztea zein den berak onartezin eta iraingarritzat hartzen duen portaera, eta hala jakinarazi beharko dio jazarleari, berak edo bere konfiantzako beste batzuen bitartez eta, kasu guztietan, ahal duelarik, enpresako zuzendaritzaren edo hitzarmenaren batzorde parekidearen bidez, bere enpresan kasu hauetan jarduteko protokolorik ez badago; horrez gain, esan gabe doa, gizarteak eta legeak dituen bitarteko guztietara ere jotzen ahalko du.
Sexu jazarpena eta sexuan oinarritutako jazarpena
Jarraitu beharreko irizpide orokorrak:
Aplikazio esparrua.
Protokolo hau aplikatuko da Nafarroako gozoki, opil eta pastel prestaleku eta fabriken sektoreko enpresa guztietan.
–Protokolo hau aplikatuko zaie enpresa bakoitzean zerbitzuan aritzen diren pertsona eta entitate guztiei, azpikontratazioaren bidez eta ABLEen bidez kontratatutako langileak barne, bai eta enpresarekin harremana duten langile autonomoei ere.
–Jazarpena gertatzen bada enpresa nagusitik kanpo, enpresa harremanetan jarri beharko da dagokion entitatearekin arazoa konpon dezan eta behar diren neurriak har ditzan (prebentziokoak, kautelazkoak, diziplinakoak, eta abar). Enpresa nagusiak ohartaraziko du entitatea enpresen arteko harreman komertziala bertan behera uzten ahalko dela aipatutako betebeharrak bete ezean.
Diziplina araubidea.
Sexu jazarpena eta sexuan, genero identitatean eta sexu orientazioan oinarritutako jazarpena arau hauste astuna edo oso astuna izanen da.
Prebentzioa eta sentsibilizazioa.
–Enpresako langile guztiei emanen zaie protokoloaren berri nahitaez, bai eta bitartekoen, prozeduren eta salaketarako bideen berri ere.
–Bermatuko da langile guztien sentsibilizazioa indarkeria matxistaren eta LGTBIfobiaren kontra, langile guztiei arlo honetako prestakuntza emanez. Prestakuntza hori lan orduetan emanen da.
–Jazarpen kasuez moduren batean arduratzen diren pertsonek (salaketak jasoz, akonpainamendu lanak eginez, eta abar) jazarpen mota honi buruzko prestakuntza espezializatua jasoko dute, langileen lege ordezkariak ere horien artean. Prestakuntza hori lan orduetan emanen da.
Salaketa eta prozedura:
–Salaketak jasotzea:
- Edozein langilek, langileen edozein ordezkarik edo jazarpen kasu baten berri duen edozein pertsonak aurkez dezake salaketa.
- Lantalde bat eratuko da, salaketak jasotzeko lana betetzeko. Talde hori nork osatuko duen enpresaren eta langileen lege ordezkarien artean adostuko dute. Lantaldeko kide izateko, emakumeak lehenetsiko dira.
- Enpresak bermatuko du salaketak jasotzeaz arduratzen den taldeak prestakuntza espezializatua jaso dezan sexu jazarpenaren eta sexuan, genero identitatean eta sexu orientazioan oinarritutako jazarpenaren gaietan (prestakuntza hori lan orduetan emateko ahalegina eginen da).
- Langile guztiei jakinaraziko zaie nor diren salaketak jasotzeko ardura duen taldeko pertsonak.
- Salaketa erregistratzen den egunetik kasua ebatzi arte, ustez jazarpena jasan duen pertsonak eskubidea izanen du lanera ez joateko ordaindu gabeko baimena izateko. Ahal dela, txanda edo saila aldatuko zaio.
–Gertaeren ikerketa:
- Uneoro babestu eta bermatuko da prozesuan inplikatutako pertsonen konfidentzialtasuna.
- Salaketak jaso eta ikertzeaz arduratzen diren pertsonek eta organoek salatzailearen sinesgarritasuna izanen dute abiapuntu.
- Salaketa jasotzeaz arduratzen den lantaldeak gertaerak ikertu beharko ditu, eta 10 eguneko epean txosten bat igorri beharko dio enpresaren zuzendaritzari, bertan azalduta jazarpen kasuaren ezaugarriak (jazarpen mota, larritasuna, eta abar), ondorioak, jazarpenaren prebentzio eta arretarako gomendioak eta proposamenak (diziplina neurriak, babes neurriak, eta abar), konklusioak, gomendioak eta abar.
- Lantaldeak aho batez eskatzen badu, enpresak kontratatzen ahalko du gaian aditua den kanpoko pertsona edo aholkularitza bat, 5 eguneko epean. Hala bada, kanpoko aholkularitza horrek gertaerak ikertu eta txosten bat prestatu beharko du 10 egunean. Txosten horretan azalduko dira jazarpen motaren ezaugarriak (jazarpen mota, larritasuna eta abar), ondorioak, eta jazarpenaren prebentzio eta arretarako gomendioak eta proposamenak (diziplina neurriak, babes neurriak, eta abar). Txosten hori igorriko zaie bai salaketak jasotzen dituen lantaldeari bai enpresako zuzendaritzari.
- Lantaldeko edozein kidek eskatuta, gertaera laneko ikuskatzailetzan salatuko da.
–Ebazpena:
- Konklusioen txostenean oinarrituta, enpresako zuzendaritzak bidezkoak diren babes, kautela edo diziplina neurriak nahiz bestelakoak ezarriko ditu.
- Hartzen diren neurriek ez dute inola ere kalterik ekarriko ukitutako pertsonarentzat. Are gehiago, neurriak aplikatzean lehenetsi eta bermatu beharko dira erasoa jasandako pertsonaren babesa eta ongizatea.
- Enpresako zuzendaritzak sentsibilizazio eta prebentzio neurriak ezarri beharko ditu egoera errepika ez dadin.
- Protokoloa aktibatzen den enpresa guztietan, ukitutako pertsonaren inguruko arrisku psikosozialen azterketa bat egin beharko da.
HIRUGARREN BIS KLAUSULA GEHIGARRIA.–LGTBI PROTOKOLOA
Trans pertsonen benetako berdintasun eraginkorrerako eta LGTBI pertsonen eskubideak bermatzeko otsailaren 28ko 4/2023 Legearen 15.1 artikuluak honako hau ezartzen du:
"Berrogeita hamar langiletik gorako enpresek, lege hau indarrean jarri eta hamabi hilabeteko epean, LGTBI pertsonen benetako berdintasun eraginkorra lortzeko neurri eta baliabideen multzo planifikatu bat izan beharko dute, LGTBI pertsonen aurkako jazarpena edo indarkeria artatzeko jarduketa protokolo bat barne. Horretarako, negoziazio kolektiboaren bidez adostuko dira neurriak, eta langileen legezko ordezkariekin adostuko dira. Neurri horien edukia eta irismena erregelamendu bidez garatuko dira".
Horrela, urriaren 8ko 1026/2024 Errege Dekretuak enpresetan LGTBI pertsonen berdintasunerako eta diskriminaziorik ezerako neurrien multzo planifikatua garatzen du.
Hogeita bost langiletik gorako enpresetan, enpresan lan egiten duten pertsonei, lanpostua eskatzen dutenei, eskura jartzen diren langileei, hornitzaileei, bezeroei eta bisitariei aplikatuko zaie jazarpenaren aurkako protokoloa, besteak beste.
Planifikatutako neurrien artean, jazarpenari aurre egiteko protokolo bat egon beharko da. Bertan, prebentzio praktikak eta jazarpena hautemateko eta haren aurrean jarduteko mekanismoak identifikatu beharko dira. Gutxienez, 1026/2024 Errege Dekretuaren II. eranskinean xedatutakora egokituko da edukia.
Neurri horien gutxieneko edukiek honako hauek izan beharko dituzte:
–Tratu berdintasunaren eta diskriminaziorik ezaren klausulak, non sexu orientazioa eta identitatea ez ezik, genero adierazpena edo sexu ezaugarriak ere berariaz aipatuko diren.
–Lana lortzea: prestakuntza ematea, bereziki, hautaketa prozesuetan inplikatutako pertsonei, eta irizpide argiak ezartzea prozesu egokiak bermatze aldera.
–Lanbide sailkapena eta sustapena: irizpide objektiboekin eta lanbide karrera baldintza berdinetan egiteko bermeekin.
–Prestakuntza, sentsibilizazioa eta hizkera: prestakuntza planetan LGTBI pertsonek lan arloan dituzten eskubideei buruzko modulu espezifikoak txertatuko dira, tratu eta aukera berdintasuna eta diskriminaziorik eza azpimarratuz. Prestakuntza langile guztientzat izanen da.
–Ingurune askotarikoak eta inklusiboak. Plantillaren heterogeneotasuna sustatuko da. Baimen eta onura sozialak: askotariko familien eta LGTBI ezkontideen eta izatezko bikoteen errealitatea aintzat izan, eta baimenak, onura sozialak eta eskubideak inolako diskriminaziorik gabe eskuratzen dituztela bermatuko da. Bermatuko da langile guztiek berdintasun baldintzetan baliatzen dituztela mediku kontsultetara edo izapide legaletara joateko hitzarmen edo akordio kolektiboek ezartzen dituzten baimenak, trans pertsonei arreta berezia jarrita.
Hala badagokio, langileen sexu askatasunaren, orientazioaren eta identitatearen eta genero adierazpenaren aurkako portaerengatik hitzarmen kolektiboetan, arau hausteetan eta zehapenetan arautzen den diziplina araubidean sartuko dira.
LGBTI pertsonen aurkako jazarpenari eta indarkeriari aurre egiteko protokoloa
Protokoloaren prozedurak honelakoa izan beharko du:
–Arina, arretatsua eta azkarra salatutako jokabidea ikertzean eta ebaztean, behar ez den atzerapenik gabe ikertu eta ebatzi behar baita.
–Ukitutako pertsonen intimitatea eta duintasuna errespetatu eta babestuko ditu.
–Konfidentziala: prozeduran parte hartzen duten pertsonek isilpean gorde behar dute informazioa.
–Biktima behar bezala babestuko da errepresalien aurrean, eta haren segurtasuna eta osasuna zainduko dira, jasan ditzakeen ondorio fisikoak eta psikologikoak kontuan hartuta.
–Entzunaldi inpartziala eta bidezko tratamendua ukituriko pertsona guztientzat.
–Biktimen egoera lehengoratuko da, egindako jazarpena biktimaren lan baldintzak aldatzea izan balitz.
–Berariaz debekatuko dira salaketa komunikazioa horretarako gaitutako bitartekoen bidez aurkezten duten, lekuko gisa agertzen diren edo jazarpenari buruzko ikerketa batean laguntzen edo parte hartzen duten pertsonen aurkako errepresaliak.
–Salaketa edo kexa aurkezteko jarduketa prozedura eta hura ebazteko gehieneko epea zehaztuko dira.
–Jarduketa prozedura garatzen den bitartean eta hura ebatzi arte biktima erasotzailearengandik aldentzen duten kautela edo prebentzio neurriak hartuko dira.
Batzorde arduradunak txosten lotesle bat prestatu beharko du erabakitako egun baliodunetan, eta batzordeak deialdia egiten duenetik txosten lotesle bat egin beharko du, zehapen espediente bati hasiera emanez edo salaketa artxibatuz.
LAUGARREN KLAUSULA GEHIGARRIA.–SEXU ORIENTAZIOAGATIKO, GENERO IDENTITATEAGATIKO, GENERO ADIERAZPENAGATIKO ETA SEXU EZAUGARRIENGATIKO JAZARPEN DISKRIMINATZAILEA PREBENITZEKO, HAUTEMATEKO ETA HORRI AURRE EGITEKO PROTOKOLOA
Protokoloen gutxieneko edukiek hau hartu beharko lukete barne:
–Berdintasun politikak garatzeko eta sexu orientazioagatik, identitateagatik edo genero adierazpenagatik eta sexu ezaugarriengatik ez diskriminatzeko konpromisoa alderdien aldetik.
–Lan ingurune inklusiboaren bermea.
–Aplikazio eremuaren hedapena: enpresako langileak, eta, ahal den neurrian, enpresa laguntzaileak, hornitzaileak, etab.
–Indarraldia era protokoloa berrikusteko, aldatzeko eta eguneratzeko mekanismoak, bai legeak aginduta, bai alderdiek proposatuta.
–Langileen legezko ordezkarien partaidetza.
–Biktimaren intimitatea, konfidentzialtasuna eta duintasunaren bermea.
Kautela neurriak hartzea, prozedura izapidetzen den bitartean biktimaren jazarlea prebentzioz baztertzeko.
BOSGARREN KLAUSULA GEHIGARRIA.–LANGILEEN ESTATUTUAREN 37.3 B) ARTIKULUARI DAGOZKION LIZENTZIAK INTERPRETATZEKO IRIZPIDEA
Artikuluak honela dio: bost egun, istripu nahiz gaixotasun larriagatik, ospitaleratzeagatik nahiz etxean atseden hartzea eskatzen duen ospitaleratzerik gabeko ebakuntza kirurgikoa jasan behar badu langilearen ezkontideak, izatezko bikotekideak edota odol nahiz ezkontza bidezko bigarren gradura arteko ahaide batek (izatezko bikotekidearen odol bidezko ahaideak barne) edo langilearekin etxe berean bizi den eta zaintza behar duen beste edozein pertsonak.
Aipatutako errege lege dekretuan baimen hori eta antzeko beste batzuk sartzeak lantokietako lan absentismoaren mailak, zeinak berez altuak baitira, nabarmen handitzea eragin du. Horregatik, zaila da antolatzea, eta aldaketak egin behar dira ordutegiak, txandak eta pertsonek bete beharreko lanpostuak egokitzeko.
Gainera, ekoizpen kostua nabarmen handitzen da. Egungo araudiak jasotzen duen baimenen luzapena zalantzan jarri gabe, ahalik eta zentzuzkoena den erabilera eskatu nahi da, eta baimena baliatzeko eskubidea ematen duten ahaideei arreta emateko benetako beharrizanera egokitzea.
Erreferentziako araua hain modu irekian idatzita dagoenez, horri buruzko jurisprudentziarik ez dagoen bitartean, alderdiek honako arau hauei jarraitzea erabaki dute:
1. Baimenaren hasiera eguna gertaera eragilearen ondorengo lehen laneguna izanen da.
Hau da, gertaera eragilea lanegunean gertatzen bada, hori izanen da baimenaren hasiera eguna. Laneguna ez den egun batean gertatzen denean, hurrengo lanegunean hartuko da baimena.
Dena den, ez da derrigorrezkoa izanen ospitaleratu ondorengo lehen laneguna hartzea, eta 5 baimen-egunak ospitaleratzeak irauten duen bitartean banatzen ahalko dira.
Langileak oporrak sinatuta edo baimenduta baditu, oporrak ez dira baliogabetuko, nahiz eta baimena sorrarazi duen gertakariaren egun berean hasi.
2. Hortik aurrera, baimen-egunak ere lanegunak dira, aurkakoa dioen araudirik egon ezean.
3. Baimenak gertaera eragileak irauten duen bitartean bakarrik irauten du, gehienez 5 egunera arte.
4. Interpretazio zalantzak argitzeko, kontuan hartu behar dira baimenaren helburua eta kontziliazio neurriekin nola integratzen den.
Hori kontuan izanda, ospitaleratzearen kasuan, adibidez: ospitaleratzea astelehen batean gertatu bada eta langileak bere txanda egin badu, asteartetik ostiralera arte eta hurrengo astelehenean izanen du baimena, ospitaleratzeak egun horietan jarraituko balu. Ospitaleratzeak ostegunera arte bakarrik irauten badu, ez luke inolako justifikaziorik izanen ostiralean eta hurrengo astelehenean lanera ez joateko.
Hori dela eta, langileek baimen horrengatik izandako absentzia egunak (gehienez 5) justifikatzen dituen dokumentu bat aurkeztu beharko dute.
Ospitaleko alta jaso ondoren edo ospitaleratzerik gabeko ebakuntza egin ondoren etxean atseden hartu behar den kasuetan, baimen egun gehiago justifikatzeko (5 egun gehienez), medikuaren egiaztagiriak berariaz zehaztu beharko du zenbat atseden egun edo ordu behar diren, alegia, ez da nahikoa izanen etxean atseden hartu behar dela aipatzea.
Absentzia egun guztiak formalki justifikatzen ez badira, lanera ez etortze justifikatugabetzat hartuko da.
LEHEN XEDAPEN IRAGANKORRA
Hitzarmena indarrean dagoen bitartean, hots, 2025etik 2026ra, enpresek tenperaturen eta laneko erritmoen arriskuak sartu beharko dituzte arriskuen ebaluazioetan.
Tenperatura altuengatiko arriskuen ebaluazioa udan eginen da, bero gehien egitea aurreikusten den ordutegietan.
Tenperatura baxuko arriskuen ebaluazioa neguan eginen da, hotz handiena aurreikusten den ordutegian.
Orobat, kate postuen laneko erritmoaren arriskuen ebaluazioak eginen dira ekoizpen sistema horien bidez lan egiten duten enpresentzat, metodo objektiboen eta langileen partaidetzaren bidez.
BIGARREN XEDAPEN IRAGANKORRA
Hitzarmena sinatu duten alderdiek konpromisoa hartu dute hitzarmenaren indarraldian deskonexio digitalerako protokolo bat egiteko.
I. ERANSKINA.–2024ko SOLDATA TAULAK
OINARRIZKO | KALKULATZEKO OINARRIA | |
ZENBATEKOA, | ANTZINAT. | |
Kategoriak | 2024. urtea | 2024. urtea |
Arduraduna | 61,00 | 39,29 |
1. mailako ofiziala | 54,43 | 37,56 |
2. mailako ofiziala | 49,42 | 35,78 |
3. mailako ofiziala | 47,73 | 34,96 |
Laguntzailea | 46,03 | 34,14 |
Garbitzailea | 39,70 | 31,91 |
Peoia | 44,62 | 32,41 |
Saltzailea | 46,03 | 34,14 |
Prestakuntzarako kontratuak: | ||
Lehen urtekoa | 33,46 | |
Bigarren urtekoa | 37,94 | |
Iragarkiaren kodea: F2501061
Sarbidea
Nafarroako Aldizkari Ofiziala
Paseo Pablo Sarasate, 38, 2.º izda.
31001 - Iruña
848 42 12 50
