23. ALDIZKARIA - 2025eko otsailaren 4a

1. NAFARROAKO FORU KOMUNITATEA

1.7. BESTELAKOAK

428E/2024 EBAZPENA, abenduaren 18koa, Landa Garapeneko zuzendari nagusiak emana, Nafarroa Jatorri Deitura Babestuaren Baldintza Agiriaren Batasunerako aldaketa onesten duena, haren Kontseilu Arauemaileak eskatuta.

Ikusirik Nafarroa Jatorri Deituraren Baldintza Agiriaren Batasunerako aldaketaren eskaera, deituraren Kontseilu Arauemaileak aurkeztu duena, honako hauetan babestuta: 2013ko abenduaren 17ko Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 1308/2013 (EB) Erregelamenduak (zeinaren bidez nekazaritza produktuen Erakunde Komuna sortzen baita eta 922/72 (EEE), 234/79 (EEE), 1037/2001 (EE) eta 1234/2007 (EE) erregelamenduak baliogabetzen baitira) 105. artikuluan xedatutakoa eta 1335/2011 Errege Dekretuak (zeina urriaren 3koa eta jatorrizko deitura babestuei eta adierazpen geografiko babestuei erkidegoko erregistroan izena emateko eskabideak izapidetzeko eta horiei aurka egiteko prozedura arautzekoa baita) xedatutakoa; eta honako hauek kontuan hartuta:

Aurrekariak.

Nafarroa Jatorri Deituraren Kontseilu Arauemaileak, 2023ko urriaren 13an egindako osoko bilkuran, Baldintza Agiriaren 8.b).7 artikulua eta dokumentu bakarraren 9. atala aldatzea erabaki zuen. Aldaketa horren xedea da ontziratzea jatorri deituraren eremu geografikora mugatzea.

2024ko martxoaren 7an, 2024/310712 erregistro zenbakiarekin, eskaera hori Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuan sartu zen, dokumentazio osagarriarekin batera.

2024ko maiatzaren 29an, Landa Garapeneko zuzendari nagusiaren apirilaren 29ko 119E/2024 Ebazpena argitaratu zen Estatuko Aldizkari Ofizialean, Nafarroa Jatorri Deituraren baldintza agiria Europar Batasunerako aldatzeko eskaera jakinarazteko. Hala, aurka egiteko prozedura nazionala hasi zen, eta epe bat ezarri zen, argitaratu eta bi hilabetekoa, zertarako eta legez Espainian finkatuta dagoen edo bizi den edozein pertsona fisiko eta juridikok, uste badu bere eskubide edo interes legitimoak ukitzen direla, aurka egiteko aukera izan dezan, dagokion adierazpen arrazoituaren bidez, Nafarroako Gobernuko Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuko Landa Garapeneko Zuzendaritza Nagusiari zuzenduta.

Bodegas Manzanos SLk, 2024ko uztailaren 18an eta 2024/968737 erregistro zenbakiarekin, aurkakotza adierazpen bat aurkeztu zuen.

Aurkakoak interes legitimoa du, 2020ko martxoaren 6az geroztik aparteko baimen bat baitu, ohiz kanpokoa, puntuala eta aldi baterakoa, Nafarroa Jatorri Deituraren Kontseilu Arauemaileak emana, Azagrako (Nafarroa) bere instalazioetan ardo babestua botilatzeko, Jatorri Deituraren eremu geografikotik kanpo, baldintza agiriaren EB aldaketaren eskabidea ebazten den bitartean.

ARRAZOIA

Lehena.–Nafarroa Jatorri Deituraren Kontseilu Arauemaileak, 2023ko urriaren 13an egindako osoko bilkuran, produktuaren botilatzeari eta aurkezpenari buruzko 8.b).7 artikulua eta "Funtsezko baldintza osagarriak (ontziratzea, etiketatzea, beste eskakizun batzuk)" dokumentu bakarraren 9. atala aldatzea erabaki zuen.

Bigarrena.–2024ko martxoaren 7an, 2024/310712 erregistro zenbakiarekin, eskaera hori Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuan sartu zen, dokumentazio osagarriarekin batera.

Hirugarrena.–2024ko maiatzaren 29an, Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratu zen Landa Garapeneko zuzendari nagusiaren apirilaren 29ko 119E/2024 Ebazpena, Nafarroa Jatorri Deituraren baldintza orria Europar Batasunerako aldatzeko eskaera jakinarazteko. Horren ondorioz, aurka egiteko prozedura nazionala hasi zen, eta epe bat ezarri zen, argitaratu eta bi hilabetekoa, zertarako eta legez Espainian finkatuta dagoen edo bizi den edozein pertsona fisiko eta juridikok, uste badu bere eskubide edo interes legitimoak ukitzen direla, aurka egiteko aukera izan dezan, dagokion adierazpen arrazoituaren bidez, Nafarroako Gobernuko Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuko Landa Garapeneko Zuzendaritza Nagusiari zuzenduta.

Laugarrena.–Bodegas Manzanos SLk, 2024ko uztailaren 18an eta 2024/968737 erregistro zenbakiarekin, aurka egiteko adierazpena aurkeztu zuen.

Bosgarrena.–Aurkako deklarazioa aztertu ondoren, honako hau adierazten da:

Aurkakoak interes legitimoa du, 2020ko martxoaren 6az geroztik aparteko baimen bat baitu, ohiz kanpokoa, puntuala eta aldi baterakoa, Nafarroa Jatorri Deituraren Kontseilu Arauemaileak emana, Azagrako (Nafarroa) bere instalazioetan ardo babestua botilatzeko, Jatorri Deituraren eremu geografikotik kanpo, baldintza agiriaren EB aldaketaren eskabidea ebazten den bitartean.

Aurkakotasunak zortzi arrazoi ditu. Hona hemen arrazoiak:

1.–Bodegas Manzanos SLren interes legitimoa.

2.–Botilatzea ardoa egiteko fase bat ote den.

3.–Nafarroa Jatorri Deituraren Kontseilu Arauemaileak emandako baimen bereziei dagokienez.

4.–2020ko martxotik upategian egindako kontrolei dagokienez.

5.–"Nafarroa" JDBaren Kontseilu Arauemaileak aurkeztutako aldatzeko eskaerak esportazio-korronteak murrizten ote dituen eta tratu desberdintasuna ezartzen ote duen Europako estatu kide baten barne merkataritzaren eta esportazioko merkataritzaren artean, Espainiako ekoizpen nazionalari zein barne merkatuari abantaila berezia emateko.

6.–Ontziratze/botilatze terminoari dagokionez.

7.–Nafarroa JDBaren Kontseilu Arauemaileak aldaketa eskaera justifikatzeko aurkeztutako txosten teknikoari buruz egindako oharrei dagokienez.

8.–"Nafarroa Jatorri Deitura" titulartasunari dagokionez, ez baitagokio Kontseilu Arauemaileari, Nafarroako Foru Komunitateari baizik.

1. Bodegas Manzanos SLren interes legitimoari dagokionez.

Aurkakoak interes legitimoa du, 2020ko martxoaren 6az geroztik aparteko baimen bat baitu, ohiz kanpokoa, puntuala eta aldi baterakoa, Nafarroa Jatorri Deituraren Kontseilu Arauemaileak emana, Azagrako (Nafarroa) bere instalazioetan ardo babestua botilatzeko, Jatorri Deituraren eremu geografikotik kanpo, Baldintza Agiriaren EB aldaketaren eskaera ebazten den bitartean.

2. Botilatzea ardoa egiteko fase bat ote den.

Jatorri Deitura duten ardoen elaborazioa ez da amaitzen muztioa ardo bihurtzeko prozesuarekin, hartzidura alkoholikoaren eta beste prozesu osagarri batzuen bidez; aitzitik, ontziratzea ardo horien elaborazioaren azken fasetzat hartu behar da, prozesu horrekin batera jarduera enologiko osagarriak, iragazketa, egonkortzea eta ardoaren ezaugarrietan eta berezitasunetan eragina izaten ahal duten askotariko zuzenketak egiten baitira. Gainera, kasu askotan, botilan zahartu behar izaten da ardoa biribildu eta fintzeko (onduak eta erreserbak); beraz, botilatzea tarteko prozesua da babestutako produktua egiteko, eta Nafarroa Jatorri Deituraren eremuan egin behar da, baldintza agiria betez.

Agintaritza eskudunak eskuordetutako eta Egiaztatze Erakunde Nazionalak (ENAC) produktuen ziurtapenari buruzko ISO 17065 arauan egiaztatutako kontrol erakundearen jarduera eremua mugatutako eremura mugatzen da. Eta lehengaiaren eta elaborazioaren jatorri zehatza bermatzen duten trazabilitate osoko ezinbesteko ariketak erakunde horrek egiten ahal ditu, ez beste inork, eta, arrazoi logistiko eta ekonomikoengatik, erakunde hori ezin da mugatutako eremutik kanpoko upategietara joan, han botilatzen den ardoaren jatorria ziurtatzeko.

Ardoen etiketan nahitaez adierazi behar da botilatzailearen izena eta helbidea; botilatzea zedarritutako ekoizpen eremutik kanpo egin bada, babestutako eremutik kanpoko udalerri edo estatu bat adieraztea nahasgarria da gutxienez azken kontsumitzailearentzat, eta 1169/2011 Erregelamenduaren 7. artikuluko a puntuaren aurkakoa, esaten baitu elikagaiei buruzko informazioak ez duela okerrera eramanen jatorrizko herrialdeari edo lekuari dagokionez.

3. Nafarroa JDaren Kontseilu Arauemaileak emandako baimen bereziei dagokienez, honako hau adierazi behar da:

Kontseilu Arauemaileak baimen puntualak eman ditu ekoizpen eremutik kanpo botilatzeko, betiere salbuespenez eta aldi baterako, eta administrazio unitate baten barruan, Nafarroako Foru Komunitatean, non agintari eskudunak kontrolerako eskumen guztiak baititu.

Kontseilu Arauemaileak 2007ko maiatzean baimena eman zion operatzaile bati ekoizpen eremutik kanpo botilatzeko; zehazki, San Adriango udalerrian, Nafarroako Foru Komunitatean. Baimena 2010. urtera arte egon zen indarrean eta, 14 urtetik gora igaro direnez jada, garrantzitsu izateari utzi dio.

Adibidez, upategi alegatzaileari baimena eman zaio eremutik kanpo botilatzeko. Baimen hori ohiz kanpokoa da, salbuespenezkoa, puntuala eta aldi baterakoa, interesdunari 2020ko martxoaren 6an jakinarazitako baimenean bertan jasota dagoenez. Baimen horretan honako hau jasotzen da:

"... aipatu prozedura izapidetu bitartean, eta gogoan izanik denboran luzatzen ahal dela, eta, era berean, urriaren 8ko 188E/2018 Foru Agindua betez, Kontseilu Arauemaile honen asmoa izanik operatzaileei inolako kalterik ez egitea, eta kontuan hartuta zuek 2017ko urriaren 7ko datarekin egin zenuten eskaera, zeina erregistroan 2559 zenbakiarekin sartu baitzen 2017ko azaroaren 7an, bai eta aldeen artean gaiari buruz geroago izandako jakinarazpenak ere, zertarako eta Nafarroa Jatorri Deiturako ardoa botilatzeko NA-134 errepideko 49. kilometroan dagoen upategian, Azagran (Nafarroa) eta, beraz, Nafarroa JDaren ekoizpen eremutik kanpo, honako honen bidez hau jakinarazten dizuegu:

Aurreko paragrafoan aipatutako prozedura izapidetzen den bitartean eta horri buruzko behin betiko ebazpena eman arte, baimen aparteko, ohiz kanpoko, puntual eta aldi baterakoa emateko erabakia hartu dela, prozedura izapidetzean zuei kalterik ez eragiteko justifikazio bakarrarekin. Baimen hau ez da inola ere modu iraunkorrean ulertu behar".

Era berean, Bodegas Manzanos SLk esaten du 2020ko abenduaren 30eko 344/2020 epaian frogatutzat eman zela eremutik kanpo botilatzeko operatzaile baimendu bat egon zela, eta Kontseilu Arauemaileak baimena ematen duela ardoak ontziratu gabe igortzeko Espainiara, Batasunera eta nazioarte osora.

Aipatutako salbuespenezko bi baimenek, 1986koa den Jatorri Deitura batean, Nafarroa Jatorri Deituran araua produkzio eremuaren barruan botilatzea dela berresten dute.

Jatorri Deituraren babespeko ardoa ontziratu gabe beste herrialde batzuetara bidaltzeari dagokionez, Agintaritza eskudunak eskuordetutako eta Egiaztatze Erakunde Nazionalak (ENAC) produktuen ziurtapenari buruzko ISO 17065 arauan egiaztatutako kontrol erakundeak ziurtatzen duen gauza bakarra da ardoak, bidaltzen den unera arte, Nafarroa JDBaren baldintza agiriko eskakizunak betetzen dituela, eta ardoaren jatorria. Baina, logistika eta kostu arrazoiengatik, ezin du kontrol hori helmugako herrialdean egin, herrialde horietako agintari eskudunek ere, praktikan, egiten ez duten moduan. Beraz, ez dakigu ardo horiek azkenean nola merkaturatzen diren, baina badakigu botila horiek ez dituztela nahitaezkoak diren zenbakitutako kontraetiketak edo zigiluak, upategi botilatzaile horiek ez baitizkiote kontrol erakundeari eskatzen. Kontrol erakundeak erabat galtzen du trazabilitatea, botilatzeko eragiketak ez direlako Nafarroa JDan erregistratutako establezimenduetan egiten.

Laburbilduz, babestutako ontziratu gabeko ardoa igortzeak ez du esan nahi, inola ere, baimenik dagoenik Nafarroa JD gisa botilatzeko eremutik kanpo. Beraz, jatorria bermatzeko eta kontrola ziurtatzeko, ardo guztia mugatutako eremuaren barruan botilatu behar da ezinbestean.

Aurrekoa gorabehera, eta edozein interpretazio desegoki galarazteko, Kontseiluak adierazi du ontziratu gabeko bidalketak Nafarroa JDko ardo gisa ziurtatzeari uzteko asmoa duela, JDan erregistratutako operatzaile batentzat ez badira.

4. 2020ko martxotik upategian egindako kontrolei dagokienez, honako hau esan behar da:

Aparteko, ohiz kanpoko, puntual eta aldi baterako baimena dela eta, Bodegas Manzanos SL da Nafarroako JD ardoa ekoizpen eremutik kanpo botilatzen duen upategi bakarra. Baimen horretan adierazten zaie Baldintza Agirian eta Kontseilu Arauemailearen erregelamenduan jasotako prozedura eta baldintza guztiak bete behar dituztela.

INTIA, Nafarroa JDBrako agintaritza eskudunak eskuordetutako kontrol erakunde den aldetik, erregistratutako botilatzeko upategi batentzat ezarritako kontrolak egiten aritu da.

5. "Nafarroa" JDBaren Kontseilu Arauemaileak aurkeztutako aldatzeko eskaerak esportazio-korronteak murrizten ote dituen eta tratu desberdintasuna ezartzen ote duen Europako estatu kide baten barne merkataritzaren eta esportazioko merkataritzaren artean, Espainiako ekoizpen nazionalari zein barne merkatuari abantaila berezia emateko, honako hau esan behar da:

Ez dakar murrizketa kuantitatiborik ontziratu gabeko ardoaren esportazioan, ez da mugatzen esportatzen ahal den JDaren babespeko ardoaren kantitatea, eta ez zaio trabarik jartzen JDak babestutako ardoaren esportazioari. Aldatutako Baldintza Agirian jasotako arauetan, ardoa nola botilatu behar den adierazi baino ez da egiten, NJDKAren eginkizunetako bat baliatuta, hain zuzen ere, Nafarroa JDBak babestutako ardoen izen ona eta kalitatea zaintzea (NJDKAren 6.4.c) artikulua).

EBFTaren 36. artikuluaren arabera, "34. eta 35. artikuluetako xedapenak ez dira oztopo izanen inportazioa, esportazioa edo igarotzea debekatu edo murrizteko, baldin eta jokabide hori hartzeko arrazoi badira ordena publikoa; moraltasuna eta segurtasun publikoa; pertsonen nahiz animalien osasuna eta bizitza babestea edo landaretza zaintzea; estatuko arte, historia edo arkeologiako ondarea babestea, edo industria eta merkataritzako jabetza babestea."

EBJAren doktrina finkatua da (EBJA, 2000.05.16 – GAIA: C-388/95 eta EBJA, 2003/05/20, GAIA: C-469/00. ECLI identifier: ECLI:EU:C:2003:295), jatorri deiturak jabetza industrialeko eta komertzialeko eskubideen parte direla, eta aplikatu beharreko araudiak eskubide horien titularrak babesten dituela hirugarrenek izendapen horiek neurriz kanpo erabiltzetik, titularrek eskuratu duten ospeaz baliatuta. Helburu du babespeko produktua eremu geografiko jakin batetik datorrela eta ezaugarri berezi jakin batzuk dituela bermatzea, transkribatzean jasotako zuzenbideko oinarrien arabera.

Aldaketa justifikatuta egonen zen jabetza industrialeko eta komertzialeko eskubideak babesteagatik eta, bereziki, unean uneko jatorri deituraren izen onagatik, produktuaren ezaugarri eta nolakotasunei eustearren, bai eta egiazkotasuna bermatzearren ere, EBFTaren 36. artikuluari jarraikiz.

Egin nahi den aldaketak ez du inolako murrizketa kuantitatiborik ezartzen Nafarroa JDBak babestutako ardoen esportazioan, ez baitu horri buruzko neurririk, eta, izanda ere, EBFTaren 36. artikuluaren salbuespena sartuko litzateke jokoan, jatorri deiturak jabetza industrialaren eta komertzialaren eskubideen parte baitira.

2019/33 (EB) Erregelamenduaren 6. kontuan hartuzkoan xedatzen denez, jatorri deitura bati atxikitako mahastizaintza eta ardogintza sektoreko produktu bat baldintza agiriaren arabera mugatutako eremu geografiko batean ontziratzeko betebeharra ezartzen ahal da.

Europako jurisprudentziak bermatzen du Nafarroa JDB ardoa ekoizpen eremuan botilatu behar izatea. Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren 2000-05-16ko Epaia – Gaia: C-388/95; eta Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren 2003ko maiatzaren 20ko Epaia. Gaia: C-469/00. ECLI identifier: ECLI:EU:C:2003:295.

Europako Parlamentuaren 1308/2013 Erregelamenduaren 93.4 artikuluak zehazten duenez, Jatorri Deituraren kalitate bereizgarria erabiltzeko eskubidea duen ardo bat egiteko prozesuan sartzen dira prozesu guztiak, mahats-bilketatik hasi eta botilatzeraino. Ardogintzan botilatzea sartzen da, EBJA 2000.05.16 – Gaia: C-388/95.

6. Ontziratze/botilatze terminoari dagokionez.

Ontziratze terminoak botilatzea barne hartzen du, eta, horregatik, Kontseilu Arauemaileak, JDBaren kudeaketa-organoak, bere eginkizunak betez eta Osoko Bilkuran erabaki ondoren, ontziratze eremua JDBaren ekoizpen eremura mugatzea eskatzen du. JDBan inplikatutako eragile guztiek ordezkaritza duten aldetik, Kontseiluak erabakitzen du, ados jarrita, araudia nola beteko duten, betiere araudian onartutakoaren barruan. Eta lehen aipatu den moduan, Kontseilu Arauemailearen Osoko Bilkurak erabaki du ontziratzea soilik ekoizpen eremura mugatzea, jatorria eta kalitatea bermatzeko eta Baldintza Agiriaren aldaketan bertan azaldutako arrazoiengatik.

Adierazi behar da, halaber, 1151/2012 (EB) Erregelamendua ez zaiela ardogintzako JDBei aplikatzen eta, beraz, ez dela bidezkoa aipatzea, eta ez dela bidezkoa, halaber, 2024/1143 (EB) Erregelamendua aipatzea, ez baitzegoen indarrean aldaketa eskatu zen unean.

Baldintza Agiriaren aldaketa honek salgaien zirkulazio askea errespetatzen ez duela eta, honako hau esan beharra dago:

Kalitate bereiziko figuren kasuan, eta bereziki jatorri deitura babestuen kasuan –eta horrelakoa da kasu hau–, Europar Batasuneko araudiak produkzio eremua murrizteko aukera ezartzen du.

Ardoa egiteko produktu konplexua da, zenbait ekoizpen fase ditu eta, ardo motaren arabera, ardoa egiteko beharrezkoa da ardoa denbora jakin batean botilatuta egotea. Ardoa botilatzea, beraz, elaborazioaren zatitzat hartu behar da.

Eskaerarekin batera aurkeztutako txosten teknikoan ageri denez, ardoa elaborazio eremutik kanpo garraiatzea eta botilatzea oso arriskutsua da, besteak beste, ardoa honako hauen eraginpean jartzen baita, besteak beste: oxido erredukzioko fenomeno kimikoak, tenperatura aldaketak, hotz eta bero baldintzak, argia, garaiera eta presio atmosferiko aldaketak, bat-bateko mugimendu zinetikoak... Zenbat eta handiagoa izan jatorritik botilatu arte egin beharreko distantzia, orduan eta gehiago areagotuko dira fenomeno negatibo horiek guztiak, eta horrek ardoa behar baino lehenago zahartzea eta kalitate globala galtzea ekartzen ahal ditu.

Arestian adierazi bezala, Europako Batzordeak arrazoi horiek kontuan hartu ditu Baldintza Agirietan aldaketak onartzeko, zertarako eta eremu geografikoaren barruan beste izendapen batzuetan ontziratzea mugatzeko, hala nola Jumilla JDBaren kasuan, zeinean hitzez hitz hau jasotzen baita: "... argi dago distantzia eta denbora luzeak eskatzen dituzten lekualdaketetan produktua aldatzeko arriskua handitzen dela, besteak beste oxidazio fenomenoak eta tenperatura aldaketak gertatzekoa, eta horiek kalte egiten diote kalitateari." (Eskaera 2022/02/15eko EBAOn argitaratu zen, eta 2022/06/14ko EBAOn onetsi).

Nafarroa Jatorri Deituraren Kontseilu Arauemaileak aurkeztutako baldintza agiriaren aldaketak aukera hori du oinarri, kontrolaren bermerik ez izateaz gain, eta Europar Batasuneko araudiarekin bat dator.

7. Nafarroa JDBaren Kontseilu Arauemaileak aldaketaren eskaera justifikatzeko aurkeztu duen txosten teknikoari buruz egindako oharrei dagokienez, honako hau esan behar da:

Arrisku potentzialei dagokienez, aurreko puntuan zehaztu dira. Europako Batzordeak argudio horiek onetsi ditu Jumilla JDBaren eremu geografiko mugatuan ontziratzea mugatzeari dagokion EBren aldaketa onesteko. Hona hemen, hitzez hitz:

"... Gainera, argi dago distantzia eta denbora luzeak eskatzen dituzten lekualdaketetan produktua aldatzeko arriskua handitzen dela, besteak beste oxidazio fenomenoak eta tenperatura aldaketak gertatzekoa, eta horiek kalte egiten diote kalitateari." (Eskabidea 2022/02/15eko EBAOn argitaratu zen, eta 2022/06/14ko EBAOn onetsi).

Ontziratu gabekoei dagokienez, Jatorri Deituraren babespeko ardoa ontziratu gabe beste herrialde batzuetara bidaltzen denean, Agintaritza eskudunak eskuordetutako eta Egiaztatze Erakunde Nazionalak (ENAC) produktuen ziurtapenari buruzko ISO 17065 arauan egiaztatutako kontrol erakundeak ziurtatzen duen gauza bakarra da ardoak, bidaltzen den unera arte, Nafarroa JDBaren baldintza agiriko eskakizunak betetzen dituela, eta ardoaren jatorria. Ez da inolaz ere ziurtatzen ardo hori botilatu/ontziratu osteko ardoa.

Kontseilu Arauemaileak ontziratu gabe bidaltzen diren eta ekoizpen eremutik kanpo botilatzen diren ardoen ezaugarri organoleptikoak bermatzen ahal dituela eta, horretarako hitzarmenak sinatuta, zeinen bitartez ontziratzaileak behartuta dauden, ontziratzeari dagokionez, "Nafarroa" JDBaren Baldintza Agirian xedatutakoa betetzera; hori ez da horrela, zeren Mahastizaintza eta ardogintza arautzeari buruzko 16/2005 Foru Legearen 31. artikulua garatzen duen 56/2006 Foru Dekretuak xedatzen duenez, lurraldeko, "Nafarroa" Jatorri Deiturako lur-eremuko ardoen kontrola kontrol erakunde bakarrak eginen du. Erakunde hori "Nafarroako Nekazaritzako Elikagaien Kalitatearen Institutua" sozietate publikoa da. Sozietate hori Nafarroako Nekazaritzako Elikagaien Teknologien eta Azpiegituren Institutua SA (INTIA) enpresa publikoan txertatu zen 2011. urtean. Horrek esan nahi du Kontseilu Arauemaileak ezin duela hitzarmenik sinatu beste erakunde batzuekin.

"Kalitateari, arriskuei, baldintza organoleptikoei, botilatzailearen adierazpenari..." buruzko alegazioei dagokienez.

Baldintza Agiria aldatzeko eskabidearekin batera aurkeztu den txosten teknikoa Antonio Tomás Palacios Garcíak egin du, zeina Laboratorios Excell Ibérica SLko zuzendari kudeatzailea den, bai eta Biologian doktorea eta enologoa ere. Laborategi hori ardoetan espezializatuta dago, eta mahastizaintza inguru batean kokatuta, Errioxako Autonomia Erkidegoan; beraz, frogatutzat jotzen da ardogintza ezagutzen duela eta kaudimen teknikoa duela.

Nafarroa Jatorri Deituraren Kontseilu Arauemaileak baimendutako ontziratu gabeko ardoen bidalketei dagokienez.

Alegatzen duen upategiak azpimarratzen du Kontseiluak baimena ematen duela babestutako ardoa eremutik kanpo botilatzeko, horren oinarri izanik ontziratu gabeko ardo horren dokumentuetan Nafarroa JD ardoa dela jartzen duela. Esan bezala, ontziratu gabeko produktu horiek ezin dira babestutako ardo gisa botilatu, eta alegazioa egin duen upategiak dioenaren aurka, horrek berretsi egiten du babestutako ardoa botilatzeko baimena ekoizpen eremuan soilik ematea dela araua, salbuespen izanik eremutik kanpo botilatzeko aparteko baimenak. Izan ere, azken horiei dagokienez, aipatu behar da baimenak apartekoak izateaz gain, ekoizpen eremuaren aldameneko Nafarroako Foru Komunitateko udalerrientzat onartu zirela eta, horrenbestez, aparteko baimen horietan gutxienekora murriztuta egonen liratekeela txostenean aipatzen diren kalitatea galtzeko arriskuak.

Produkzio eremutik kanpo Nafarroa JDko ardoa botilatzen duen upategi bakarra alegazio egilea da, eta haren "Apartekoa, ohiz kanpokoa, puntuala eta aldi baterakoa den baimenean" adierazten zaie Baldintza Agirian eta Kontseilu Arauemailearen erregelamenduan jasotako prozedura eta baldintza guztiak bete behar dituztela.

Azaldutako arrazoien arabera, eta bereziki kontuan hartuta ontziratu gabeko ardo horietan oinarrituta babespeko ardoa ontziratzeko aukeraren interpretazio okerra egiteko arriskua dagoela, ez da komeni ardoei buruzko ziurtagiriak ematen jarraitzea, ardoen kontrola guztiz galtzen denean merkaturatu aurretik.

Hain zuzen ere, mugatu den eremutik ontziratu gabeko produktuak ateratzea baimendu den denbora osoko esperientziak erakutsi die operatzaileei botilatzea zein garrantzitsua den, ardoaren elaborazioaren azken fasea den aldetik.

Nafarroa Jatorri Deitura 1986an onartu zen Espainian, eta, bere historia luzean zehar, sektorearen gainerakoan bezala, nabarmen aurreratu dira kalitate eskakizunak eta, horregatik, egun, deitura ez da ulertzen botilatzearen jarraipen zorrotza egin gabe; hori dela eta, sektoreak berak eskatzen du orain «Nafarroa» izena izaten ahal duen ezein ardo ez geratzea jarraipen horretatik kanpo. Aski da esatea ontziratu gabeko esportazioak gutxituz joan direla pixkanaka. Ontziratu gabe merkaturatzen den kopurua oso-oso txikia da, JDBak merkaturatutako guztiaren %3 baino txikiagoa.

Ardoa ekoizpen eremuan soltean edo ontziratu gabe saltzeari dagokionez, inskribatuta dauden eta kontrol erakunde delegatuak gainbegiratzen dituen upategien artean egiten da. Produktuaren kalitate osoa babesteko, beharrezkoa da botilatzea JDBa osatzen duten operatzaile ziurtatuek egitea, hau da, mugatutako eremuaren barruan daudenek, horiek baitira ardoaren prestigioaren erantzule eta onuradunak; izan ere, bestela, kalte egin dakioke.

Bestalde, ardoen etiketan botilatzailearen izena eta helbidea adierazi behar dira. Etiketan adieraztea botilatzea ekoizpen eremu mugatutik kanpo egin dela, nahasgarria da gutxienez azken kontsumitzailearentzat, eta 1169/2011 Erregelamenduaren 7. artikuluko a) letraren aurkakoa, esaten baitu elikagaiei buruzko informazioak ez duela okerrera eramanen jatorrizko herrialdeari edo lekuari dagokionez.

8. "Nafarroa Jatorri Deitura"-ren titulartasunari Kontseilu Arauemaileari ez, baizik eta Nafarroako Foru Komunitateari dagokiola eta, honako hau esan behar da:

Mahastizaintza eta ardogintza arautzeari buruzko abenduaren 5eko 16/2005 Foru Legearen 20.2 artikuluan ezartzen denaren arabera, "Kontseilu arauemaileak jatorrizko deitura kudeatzeko ardura izanen du. Halaber, ekoizleak eta merkaturatzaileak ordezkatuko ditu. Zuzenbide publikoko korporazio bat da, jatorrizko deitura kudeatzen duena". Kontseilu Arauemaileak nortasun juridiko propioa, autonomia ekonomikoa, ahalmen juridiko osoa eta bere eginkizunak betetzeko gaitasuna ditu. Abenduaren 29ko 459/2014 Foru Aginduaren arabera, besteak beste, helburu eta eginkizun hauek ditu:

–Jatorrizko Deituraren izena eta sustapena begiratzea, eta edozein erabilera oker salatzea, beharrezkoa bada, eskumena duten organo administratibo eta jurisdikzionaletan.

–Jatorrizko Deituraren operadoreen erregistroak kudeatzea.

–Baldintza agiria eta erregelamendu hau betetzen direla begiratzea.

–Baldintza agiria eta erregelamendua aldatzeko proposamenak egitea.

–Jatorriaren ziurtagiriak eta berme zigiluak ematea.

Inskribatutako operatzaileak izendapena erabiltzeko eskubidea duela dioen baieztapenaren aurrean, argitu behar da inskribatutako operatzaileak ezarritako baldintza agiria betetzen duten eta JDBaren kontrol organoak egiaztatzen dituen produktuetan baino ez duela izanen izendapena erabiltzeko eskubidea. Mahastizaintza eta ardogintza arautzeari buruzko 16/2005 Foru Legearen 22. artikuluan xedatzen denez, Nafarroan aitortuak diren lurraldeko ardoen, jatorrizko deiturako ardoen eta lur-eremuko ardoen kontrola eginen da kontrol-organo bakar baten bidez. Kontrol hori Nafarroako Nekazaritzako Elikagaien Teknologien eta Azpiegituren Institutua SA (INTIA) erakundeak egiten du.

Kontseilu Arauemaileak onartu eta agintaritza eskudunari aurkeztu dion baldintza agiria aldatzeko eskaera ontziratzea mugatzean datza, hain zuzen ere indarrean dagoen baldintza agirian zehaztutako ekoizpen eremu geografikoan dauden udalerrietara. Azagrako udalerria ez da eremu horretan sartzen.

Ondorioa:

Justifikatutzat jotzen da Nafarroa Jatorri Deituraren Kontseilu Arauemaileak aurkeztutako baldintza agiria aldatzeko eskaera; izan ere, ekoizpen eremuaren barruan ontziratzea ezinbestekoa baita ardoaren kalitatea zaintzeko, ardoaren jatorria ziurtatzeko eta azken kontsumitzaileari kontrola bermatzeko, bai eta JDBaren ospea, erabilera egokia eta izen ona babesteko ere.

Eskaera subsidiarioari dagokionez, Kontseilu Arauemaileak jatorrizko deitura kudeatzeko ardura izanen du; halaber, ekoizleak eta merkaturatzaileak ordezkatuko ditu, eta zuzenbide publikoko korporazio bat da, jatorrizko deitura kudeatzen duena. Kontseilu Arauemaileak nortasun juridiko propioa, autonomia ekonomikoa, ahalmen juridiko osoa eta bere eginkizunak betetzeko gaitasuna ditu. Abenduaren 29ko 459/2014 Foru Aginduaren arabera, bere eginkizunetako bat da "Baldintza agiria eta erregelamendua aldatzeko proposamenak egitea".

Adierazitakoarekin bat, eta Nafarroako Foru Komunitateko Administrazioari eta foru sektore publiko instituzionalari buruzko martxoaren 11ko 11/2019 Foru Legeak eta Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuaren egitura oinarrizkoa ezartzen duen azaroaren 15eko 255/2023 Foru Dekretuak ematen dizkidaten eskudantziak erabilita,

EBAZTEN DUT:

1. Nafarroa Jatorri Deituraren Baldintza Orriaren Batasunerako aldaketaren eskaera onartzea. Aldaketa horren xedea da ontziratzea jatorri deituraren eremu geografikora mugatzea.

2. Ebazpen hau Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioari jakinaraztea, Nafarroa Jatorri Deitura Babestuaren baldintza agiria Europar Batasunerako aldatzeko eskabide hau Europako Batzordeari helarazteko, Jatorrizko deitura babestuei eta adierazpen geografiko babestuei erkidegoko erregistroan izena emateko eskabideak izapidetzeko eta horiei aurka egiteko prozedura arautzekoa den urriaren 3ko 1335/2011 Errege Dekretuaren 15.2 artikuluan xedatuarekin bat etorrita.

3. Baldintza agiriaren bertsioa web helbide honetan dago argitaratuta:

https://www.navarra.es/eu/nekazaritza-eta-abeltzaintza/nekazaritzako-elikagaien-kalitatea/jatorrizko-deitura-babestuak

4. Ebazpen hau interesdunei jakinaraztea eta Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratzea, aldeko erabakia publikoa izan dadin bermatzeko.

5. Ebazpen honek ez du administrazio bidea amaitzen, eta haren aurka gora jotzeko errekurtsoa jartzen ahal da, Landa Garapeneko eta Ingurumeneko kontseilariari zuzendua, ebazpena jaso eta hurrengo egunetik hasi eta hilabeteko epean.

Iruñean, 2024ko abenduaren 18an.–Landa Garapeneko zuzendari nagusia, Rubén Goñi Urroz.

Iragarkiaren kodea: F2419056