2. NAFARROAKO TOKI ADMINISTRAZIOA
2.2. XEDAPEN ETA IRAGARKIAK, HERRIEN ARABERA ANTOLATUAK
TAFALLA
Udal eremuan euskararen erabilera eta sustapena arautzen duen ordenantza. Behin betiko onespena
Tafallako Udalak, 2025eko ekainaren 26an egindako ohiko osoko bilkuran, Udal eremuan euskararen erabilera eta sustapena arautzen duen ordenantzari hasierako onespena eman zion.
Nafarroako Toki Administrazioari buruzko uztailaren 2ko 6/1990 Foru Legearen 325. artikuluan xedatutakoarekin bat etorriz, erabaki hori 2025eko 160. Nafarroako Aldizkari Ofizialean, abuztuaren 12koan, eta Tafallako Udalaren iragarki-taulan argitaratu zen.
Legez ezarritako jendaurreko erakustaldirako epea igarota, eta aurkeztutako alegazioak ebatzi ondoren, 2025eko urriaren 30eko Osoko Bilkuran, behin betiko onetsi da Ordenantza, eta Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratzen da, jendeak horren berri izan dezan eta indarrean jar dadin.
Hori guztia argitara ematen da aipatutako agindua betez, eta ohartarazten da Ordenantza honen aurka –xedapen administratiboa baita– ezin dela errekurtsorik jarri administrazio-bidean, Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkidearen 39/2015 Legearen 112.3 artikuluaren arabera. Beraz, behin betiko onespen hori honako bide hauetakoren baten bidez aurkaratu daiteke:
a) Administrazioarekiko auzi-errekurtsoa jarriz zuzenean Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiko administrazioarekiko auzien salan, Administrazioarekiko Auzien Jurisdikzioa arautzen duen 1998ko uztailaren 13ko 29/1998 Legearen 10.1.b) artikuluaren arabera, bi hilabeteko epean, iragarki hau Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratu eta biharamunetik kontatzen hasita.
b) Nafarroako Administrazio Auzitegian gora jotzeko errekurtsoa jarriz, iragarki hau Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratu eta hurrengo hilabetearen barruan.
Tafallan, 2025eko azaroaren 6an.–Alkatea, Xabier Alcuaz Andueza.
TAFALLAKO UDAL EREMUAN EUSKARAREN ERABILERA ETA SUSTAPENA ARAUTZEN DUEN ORDENANTZA
ZIOEN AZALPENA
Hizkuntzak dira giza komunikaziorako modu nagusia, eta toki garrantzitsua dute udalerrietako kultura-ondarearen barruan. Historia propioaren sinbolo eta testigantza dira, belaunaldi desberdinetan zehar historia erabiltzen duten herrien esperientzia kolektiboa jaso, transmititu eta kontserbatzen baitute. Hizkuntzaren bidez, identitate sozialak eta kulturalak eraikitzen dira, gizabanakoen arteko loturak indartzen dira eta belaunaldiz belaunaldi ondare kulturala betikotzen da.
Tafallak bezala beren ondarean hizkuntza bat baino gehiago edukitzeko ohorea duten herriak altxor hori gordetzera behartuta daude, eta Konstituzioaren 3.3 artikuluak ezartzen duen bezala, altxor hori hondatzea edo galtzea saihestera, horietan errespetu eta babes berezia behar duen kultur ondarea aitortuz.
Euskarari buruzko abenduaren 15eko 16/1986 Foru Legeak Tafallako herritarrek Nafarroako berezko hizkuntzak administrazio publikoekiko harremanetan erabiltzeko duten eskubidea aitortzen du, Foru Lege berean ezarritako baldintzen arabera, eta Foru Administrazio horiei eskatzen die eremu bakoitzean neurri desberdinak har ditzatela, modu eta maila desberdinetan eraginkorra izan dadin.
Azken hiru hamarkadetan Tafallako euskararen egoerak bilakaera positiboa izan du eta bere ezagutzak, bereziki belaunaldi berrien artean, nabarmen egin du gora. Nafarroako Estatistika Institutuak 2022an jasotako datuen arabera, Tafallako biztanleen %27,3k euskara gehiago edo gutxiago dakite.
Udalbatzak aho batez onartu zuen 2012ko ekainaren 10ean Tokiko Gobernu Batzordean Tafallako Euskararen Dekalogoa eta 2025eko martxoaren 27an Tafallako Udalak 2024-2028 laurtekorako euskararen plan estrategikoa onartu zuen. Dekalogoaren eta Plan Estrategikoaren erronkei aurre egin ahal izateko, beharrezkoa da Tafallako hiriari euskararen erabilera eta sustapena arautzen duen arau bat ematea, Udalaren eskumeneko eremu guztietan erabilera bermatzeko. Horretarako, ordenantza hau onartzea erabaki da:
I. KAPITULUA.–ORDENANTZAREN XEDEA ETA APLIKAZIO-EREMUA
1. artikulua. Ordenantza honen helburua Udalaren eskumeneko eremu guztietan euskararen erabilera sustatzea eta normalizatzea da.
2. artikulua. Aipatutako helburua lortzen dela bermatzeko, ordenantza honen helburu espezifikoak honako hauek dira:
2.1. Herritarrei helaraztea euskara integrazio- eta komunikazio-elementu garrantzitsua dela.
2.2. Herritarrek Nafarroako berezko zein hizkuntza erabili nahi duten, erraztasunak ematea arreta hizkuntza horretan jasotzeko.
2.3. Euskararen idatzizko erabilera arautzea herritarrekiko harremanetan.
2.4. Tafallako Udalarekiko harremanetan herritarrek euskara erabiltzeko duten eskubidea bermatzeko beharrezko neurriak ezartzea.
2.5. Kaleen eta gainerako hiri-elementuen izendegirako irizpidea ezartzea.
2.6. Ordenantza honen xedearekin zerikusia duten euskara sustatzeko beste jarduera batzuk bultzatzea.
3. artikulua. Ordenantza hau Tafallako Udalean aplikatuko da, hau da, zentzu hertsian Tafallako Udalean eta haren mendeko erakunde publikoetan.
4. artikulua. Edozein kudeaketa-formula erabiliz hirugarrenek emandako udal-eskumeneko zerbitzuetan, ordenantza honetako IV. kapitulua aplikatuko da.
II. KAPITULUA.–ADMINISTRAZIOEN ARTEKO HARREMANAK
5. artikulua. Tafallako Udalak beste administrazio publiko, entitate eta organismoei zuzentzen dizkien dokumentu, jakinarazpen eta komunikazio administratiboen oinarria edo euskarria ele bitan idatziko da, ahal den guztietan. Horretarako, diseinuan bi hizkuntzek berdintasunezko tratamendu grafikoa izan dezaten, behar bezala bereizita ager daitezen eta testu argiz bana daitezen zainduko da.
III. KAPITULUA.–HERRITARREN ESKUBIDEAK
6. artikulua. Herritarrek Tafallako Udalera euskaraz zein gaztelaniaz jotzeko eskubidea dute.
7. artikulua. Udalera idatziz euskaraz jotzea aukeratzen dutenei ele bitan erantzungo zaie. Bidalitako idazkiari erantzun diezaiokeen jakite maila duen udal langilerik ez dagoen kasuetan, Udaleko euskara zerbitzua erabiliko da, eskatutakoaren eta jakinarazi beharreko udal erabakiaren edo erantzunaren bertsio ofiziala emanen duena.
Udalak onartu eginen ditu herritarrek zuzentzen dizkioten idazkiak, bizi den lurraldeko beste edozein hizkuntza ofizialetan idatzita, baldin eta euskarazko eta gaztelaniazko itzulpenarekin batera badatoz.
8. artikulua. Administrazioari euskaraz hitz egiten dioten herritarrei, ahal den neurrian, euskaraz erantzungo zaie, bai telefonoz, bai aurrez aurre.
Euskara sustatzeko eta herritarren artean euskararen erabilera sustatzeko, euskararen ezagutza maila duten langileak eta lanpostua behar bezala identifikatuko dira.
9. artikulua. 7. eta 8. artikuluetan ezarritakoaren arabera, Udalak jarduketa-plan bat diseinatu eta gauzatuko du, publikoa ele bitan artatzeko gaitasuna duten udal-langileen presentzia bermatzeko, Ordenantza honetako V. kapituluan aurreikusitako baldintzetan.
IV. KAPITULUA.–UDALAREN KANPOKO IRUDIA
10. artikulua. Tafallako Udalak, ahal den guztietan, euskara eta gaztelania erabiliko ditu herritarrei oro har zuzentzen zaienean.
Horrela, elebidunak izanen dira, bai euskarri tradizionaletan, bai teknologia berrietatik eratorritakoak:
a) Bandoak, ediktuak, programa-kartelak, informazio-plakak.
b) Zigiluak, tanpoiak, logotipoak, idazpuruak eta antzeko elementuak.
c) Eraikinak, kaleak eta espazio publikoak errotulatzea.
d) Udal-bulego eta -bulegoen errotulazioa, udal-parke mugikorra, udal-langileen arropak eta uniformeak.
e) Interes turistikoko lekuen seinaleztapen horizontala zein bertikala, zerbitzuen kontrola eta trafiko-adierazleak, behin-behinekoak edo behin betikoak izan.
f) Udalak herritarren eskura jartzen dituen dokumentuak eta ereduak, administrazio-prozedurei buruzko informazioa emateko (online, paperean).
g) Udalerriaren kanpoko irudia edo irudi instituzionala islatzeko erabilitako beste edozein bitarteko edo formatu.
11. artikulua. Udalak edo haren mendeko erakundeek egindako publizitate- eta dibulgazio-elementuek honako irizpide hauek beteko dituzte:
11.1. Kartelak elebidunak izanen dira elementu guztietan.
11.2. Udal-jarduerei buruzko informazio- eta propaganda-liburuxkak elebidunak izanen dira.
11.3. Kultura- eta kirol-jarduera bat iragartzeko helburua duten liburuxketan (eskuzko programak, katalogoak, etab.) hizkuntzak honela erabiliko dira:
a) Informazio orokorreko elementuak (lekua, eguna, ordua) ele bitan agertuko dira.
b) Jarduera, funtsean, hizkuntzaren ahozko erabileran oinarritzen bada (hitzaldiak, antzerkia, poesia, ikus-entzunezkoak, etab.), hizkuntza azaltzeko elementuetan, hala nola eskuko programetan eta katalogoetan, jarduera eginen den hizkuntza erabili ahal izanen da, beste hizkuntzan laburpen labur bat eginez. Jarduera beste hizkuntza batzuen bidez egiten bada (ikusizkoa, musikala, plastikoa, etab.), informazioa bi hizkuntzetan emanen da.
11.4. Udalaren web orriko testu guztiak euskaraz eta gaztelaniaz egonen dira.
11.5. Udalaren eta haren mendeko erakundeen telefono-zerbitzu automatikoa euskaraz eta gaztelaniaz eginen da.
12. artikulua. Publizitatea komunikabideetan.
Udal-jardueraren publizitatea eta zabalkundea idatzizko eta/edo ikus-entzunezko hedabideetan (egunkariak, irratia, telebista, Internet) euskaraz eta gaztelaniaz eginen da, ahal den guztietan eta aurrekontuan estaldura badago.
13. artikulua. Argitalpenak.
Tafallako Udalaren eta haren mendeko erakundeen argitalpenak modu elebidunean eginen dira, hau da, euskaraz eta gaztelaniaz, ahal den guztietan.
14. artikulua. Ekitaldi publiko ofizialak.
Ekitaldi publikoetan, hala nola prentsaurreko instituzionaletan, hitzaldietan, aurkezpenetan, harrera ekitaldietan, omenaldietan, etab., ahal den neurrian, euskararen erabilera bermatuko da.
15. artikulua. Udalak beren jarduerak garatzeko dirulaguntza ematen dien elkarte, klub, fundazio, kolektibo, talde, GKE eta abarrei kapitulu honetako 11. artikuluan xedatutakoa aplikatzea sustatuko du Udalak. Artikulu hori betetzea errazteko, Udaleko Euskara Unitateak beharrezko laguntza emanen die testuen itzulpenean.
16. artikulua. Udalak enpresa publiko eta pribatuek herritarrei zuzendutako jarduerak euskaraz eta gaztelaniaz egitea sustatuko du.
V. KAPITULUA.–UDAL LANGILEAK ETA BARNE FUNTZIONAMENDUA
17. artikulua. Udaleko plantilla organikoan zehaztuko da zein lanpostutan den nahitaezkoa langileak euskara jakitea, bai eta kasu bakoitzean eska daitekeen maila ere, aplikatu beharreko araudiaren arabera.
Euskara jakitea nahitaezkoa ez den lanpostuak oposizio-lehiaketa bidez aldi baterako edo behin betiko betetzeko deialdietan, merezimendu gisa sartu ahal izanen da hizkuntza hori jakitea, baldin eta egokitzat jotzen bada dagokion lanpostuaren ezaugarriak eta eginkizunak kontuan hartuta.
18. artikulua. V. kapitulu honetan ezarritakoaren ondorioetarako, euskararen ezagutza plantilla organikoan ezarritakoaren arabera egiaztatuko da.
Nolanahi ere, euskararen ezagutza proba baten bidez egiaztatu behar denean, NAPIko eta/edo Euskarabideko akreditazio-unitateko teknikariek egingo dute.
19. artikulua.
19.1. Udal langileen artean euskara ikasten lagunduko da, ordenantza honetan ezarritako helburuak betetzen direla ziurtatzeko.
19.2. Helburu horiek lortzeko hizkuntza-prestakuntzako planetan parte hartuko du Udalak. Horietan, lan ordutegiaren murrizketak, laguntza ekonomikoak eta ordezkapen posibleak aurreikusiko dira, Nafarroako Gobernuak ezarritako esparruaren barruan.
19.3. Hizkuntza prestakuntzako plan hauetan dauden udal langileei, bai eta Udalean sartzeko edo bizitza profesionaleko edozein fasetarako euskara jakitea baloratu zaienei ere, Tafallako Udal Administrazioan garatzen duten lanean beren ezagutzak erabili eta emateko eskatu ahal izanen zaie.
VI. KAPITULUA.–EUSKARA SUSTATZEA
20. artikulua. Tafallako Udalak, bere Udal Euskara Zerbitzuaren bidez, urteko jarduera programak prestatuko ditu euskararen inguruko informazio maila handitzeko eta euskararen ezagutza eta erabilera sustatzeko gizarte eremu guztietan.
21. artikulua. Tafallako Udalak Nafarroako Gobernuaren ekimen eta kanpainetan parte hartuko du, eta, beste udal erakunde batzuekin koordinatuta, euskararen erabilera sustatzen.
22. artikulua. Tafallako Udal Haur Eskolan, ahal den neurrian, euskarazko haur irakaskuntzaren eskaerei erantzunen zaie, guraso edo tutoreek beren seme-alabentzako hizkuntza eredua askatasunez aukeratzeko duten eskubidea bermatuz.
Udal Ludotekan eta Gazte Lokalean, jarduerak eta ekintzak ele bitan sustatuko dira, udal ordenantza honetan ezarritakoaren ildotik.
Tafallako Udalak euskaldunen artean euskarazko irakurketa sustatuko du liburutegi publikoan.
23. artikulua. Tafallako Udalak bere urteko aurrekontuetan diru-kopuru bat esleituko du euskara ikastaroetan parte hartu nahi duten udalerriko helduentzako beketarako, horretarako urtero argitaratuko den eta udalerrian postontzietan banatuko den deialdiaren arabera.
24. artikulua. Udal Zerbitzuek herritarrentzat egiten dituzten jardueren eskaintzak behar bezala erantzunen dio herritar euskaldun guztien eskaerari, baldin eta jarduera eskatzen duten gutxieneko parte-hartzaileak edo erabiltzaileak badaude.
25. artikulua. Ordenantza honek ezarritako helburuak betez, euskararen kultur eta sustapen jardueren antolaketa sustatuko da eta Tafallako elkarte eta kolektiboek sustatutakoei diruz lagunduko zaie.
26. artikulua. Teknologia berriekin lotutako programek eta udal-bulegoetan erabiltzeko erositako material guztiek, ahal den guztietan, euskaraz zein gaztelaniaz lan egin ahal izateko prestatuta egon beharko dute.
VII. KAPITULUA.–TOPONIMIA
27. artikulua. Udal organo eskudunak kale, plaza, eraikin eta gainerako hiri-elementuen izenak zehaztuko ditu, eta normalizaziorako oinarrizko irizpidetzat hartuko du Nafarroako Gobernuak ezarritako printzipio hau: euskaraz erabiltzen diren toponimoak, jatorria edozein dela ere, euskal grafiaz idatziko dira beti, eta erromantzeak edo euskaldunak ez diren beste batzuk, berriz, gaztelaniaz. Nolanahi ere, Euskaltzaindia izanen da Udalaren aholku-organoa, arlo horretako agintari ofizial gorena den aldetik.
XEDAPEN GEHIGARRIAK
Lehenengoa.–Ordenantza hau onartu ondoren, Tafallako Udalaren erakunde autonomoei eta udal zentroei ordenantza honen aplikazioari buruzko azalpena jakinaraziko zaie.
Bestalde, erakunde eta zentro horietako langileek eta zuzendaritza-organoek, barne-eztabaida aldi baten ondoren, memoriak egin beharko dituzte, ordenantza hori betetzeko eta aplikatzeko neurriak zehazteko.
Bigarrena.–Ordenantza hau onartu ondoren, hari buruzko material argigarria argitaratuko da eta herritarren artean zabalduko da.
Hirugarrena.–Tafallako Udal Euskara Zerbitzua, Euskara Batzordearekin batera, zeini ordenantza honekin zerikusia duten jardueren berri emanen zaion, gaituta egonen da ordenantza honen betetzearen jarraipena egiteko eta hori bermatuko duen edozein gairen inguruan organo eskudunei proposamenak egiteko.
Horretarako, urte bakoitzeko lehen hiruhilekoan, udal euskara zerbitzuak ordenantza honen betetze mailari buruzko memoria informatiboa eginen du, eta, hala badagokio, lortu nahi diren helburuak behar bezala gauzatzeko egokitzat jotzen dituen neurriak proposatuko ditu.
AZKEN XEDAPENAK
Bakarra.–Ordenantza honek Nafarroako Aldizkari Ofizialean osorik argitaratu eta hamabost egunera hartuko du indarra.
Iragarkiaren kodea: L2514665
